Monumentenstatus van de Jozefkerk Kaatsheuvel

In de zaak rondom de monumentenstatus van de Jozefkerk Kaatsheuvel heeft de Rechtbank Breda een op 17 december 2009 een tussenuitspraak gedaan.

De rechtbank van Breda heeft besloten dat er een nader onderzoek dient plaats te vinden rondom de St. Jozefkerk in Kaatsheuvel. Dat de St. Jozefkerk een monument is met monumentwaarde op nationaal niveau, daar zijn alle partijen (het ministerie van OCenW, Raad van Cultuur, het Cuypersgenootschap en Stichting STERK) het over eens. Echter, om als rijksmonument aangewezen te kunnen worden moet het gebouw ingevolge de toepasselijke beleidsregels een TOPmonument zijn. Of daarvan sprake is, is een vraag die Cuypersgenootschap, STERK en de minister verdeeld blijft houden.

Daarom heeft de rechter besloten dat een onafhankelijke deskundige, de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak, moet onderzoeken of de kerk is aan te merken als een topmonument zoals bedoeld in de tijdelijke beleidsregels van 2004en 2006. Daarna zal de rechter, met inachtneming van het deskundigenrapport, verder afwegen of de St. Jozefkerk een monumentenstatus behoort te verkrijgen.

Duidelijk is dat de monumentenstatus van het gebouw niet ter discussie staat, wel de mogelijkheid om de kerk op basis van het beleid aan te wijzen! We beschouwen deze tussenuitspraak als de volgende stap in de goede richting. De rechter vindt dat minister Plasterk onvoldoende heeft aangegeven waarom de St. Jozef niet tot de categorie topmonumenten behoort. De Raad voor Cultuur, bij wie de minister op grond van de Monumentenwet advies moet inwinnen, vindt het namelijk wel een topmonument en wil dat de kerk behouden blijft. De minister heeft dit advies naast zich neergelegd. Daarom komt er nu een nader onafhankelijk onderzoek. Omdat tot nu toe alle door Cuypersgenootschap en STERK geraadpleegde deskundigen unaniem van mening zijn dat de St. Jozefkerk een unieke plaats in de Nederlandse architectuur inneemt, zien we het nadere onderzoek vol vertrouwen tegemoet. Binnen drie maanden wordt het onderzoek afgerond en komt er een uitspraak van de rechtbank te Breda.

De uitspraak, het procesverslag en de opdracht aan de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak zijn te lezen op de website www.sterkkaatsheuvel.nl tabblad actueel.

Zaandijkerkerk wordt voorlopig gemeentelijk monument

De Zaandijkerkerk wordt voorlopig aangewezen als gemeentelijk monument, dat heeft het college van burgemeester en wethouders vandaag besloten. Nader onderzoek heeft uitgewezen dat de kerk unieke historische kenmerken heeft, zoals de voor Zaanstad zeldzame neogotische Hammerbeamspanten. De komende weken wordt gekeken naar een nieuwe bestemming voor het waardevolle pand.

Voor de zomervakantie is in de gemeenteraad van Zaanstad uitgebreid gesproken over de Zaandijkerkerk. Enkele raadsleden hebben het college gevraagd de sloop te staken en een onderzoek te starten naar de cultuurhistorische waarden. Dit onderzoek is in juli uitgevoerd. ‘Tijdens de raadsbehandeling op 2 juli ben ik iets te stellig geweest in mijn uitspraken’, licht wethouder Ronald Ootjers toe. ‘Bij eerste navraag leek het gebouw niet waardevol genoeg, maar het onderzoek laat zien dat het gebouw toch aspecten heeft om het voorlopig op de gemeentelijke monumentenlijst te plaatsen.’

Uit het onderzoek komt naar voren dat vooral de spanten in de kerk van unieke waarde zijn voor Zaanstad. Het gaat om neogotische Hammerbeamspanten van hout in de originele kleurstelling die eerder aan het zicht onttrokken waren door verlaagde plafonds en voorzetwanden. Ook de vorm van het gebouw heeft historische waarde, omdat de herbouw is geplaatst op de oorspronkelijke fundering. Daarom is de plattegrond van de kerk die in de 17e eeuw gebouwd is, goed bewaard gebleven. Ook de westelijke gevel is bijzonder, daar valt de oorspronkelijke classicistische indeling met pilasters goed af te lezen.

Het voornemen om de Zaandijkerkerk voorlopig op de gemeentelijke monumentenlijst te plaatsen betekent dat de sloopvergunning niet verleend wordt. De gemeente gaat nu in gesprek met de eigenaar over de toekomst van het pand.

Weg vrij voor sloop Alkmaarse Don Boscokerk

Gepubliceerd op 01 augustus 2007, 07:00

alkmaar - De sloop van de Don Boscokerk is niet meer af te wenden. Gisteren stelde de voorzieningenrechter van de Alkmaarse rechtbank de bezwaarmakers in het ongelijk.

De actievoerders en het Cuypersgenootschap wilden voorkomen dat de kerk aan het Geert Groteplein in Alkmaar gesloopt zou worden. Eerder had het gemeentebestuur toestemming gegeven voor de sloop van de kerk.

Ad Jansen, een van de voorvechters voor het behoud van de karakteristieke Don Boscokerk, toont zich ontdaan door de uitspraak. ,,Heel teleurstellend, hier hadden we niet op gerekend. Wij dachten dat we sterk stonden. Onze advocaat Van Eyk van Heslinga is momenteel op vakantie. Hij zal het vonnis nog nader bestuderen, maar we kunnen sowieso niet meer tegen de uitspraak in beroep.''

Meer in de Alkmaarsche Courant van woensdag

De Stem Woensdag 20 juni 2007

De wandschildering van Peter Alma en het glasapplique van Lex Horn in het Markiezaat College zijn gered van de sloop.

"De kosten hiervoor zijn nu nog niet bekend", zegt wethouder Marianne Velthuis. "We vragen de architect rekening te houden met de werken. Zodra we weten hoeveel geld hiervoor nodig is, komen we met een voorstel terug bij de gemeenteraad."

Vrijdag 25 mei 2007. Algemeen Dagblad (bron)

Minister schort sloop Vrieseweg 80 half jaar op

Door ANDRÉ OERLEMANS

DORDRECHT - Hoewel de Raad van State over veertien dagen bepaalt of het pand Vrieseweg 80 van architect H.A.
Reus (1872-1935) gesloopt mag worden of niet, moet eigenaar Dubbelveste BV minstens nog een half jaar wachten voordat de verpauperde woning mag worden afgebroken.

Minister Plasterk van OCW heeft namelijk besloten de aanvraag om het pand als Rijksmonument aan te wijzen in behandeling te nemen. Dat betekent dat de gemeente Dordrecht vijf maanden de tijd krijgt om daar advies over uit te brengen. In die periode mag het pand niet worden gesloopt.

De aanvraag komt van het Cuypersgenootschap uit Boskoop. Deze vereniging zet zich in voor het behoud van bouwkundig erfgoed uit de negentiende en twintigste eeuw.

Projectontwikkelaar A. van Pelt van Dubbelveste noemt de stap van de minister een konijn uit de hoge hoed. ,,Hier word ik niet vrolijk van. Het is niet volgens de regels als de minister op deze manier dwars door een uitspraak van de Raad van State heen fietst. Mijn rechtsgevoel heeft hierdoor even een time-out gekregen, aldus Van Pelt.

Omdat het pand volgens hem onveilig is en een gevaar wordt voor de openbare weg, zal hij de gemeente verzoeken het besluit van de minister in het kader van de openbare orde en veiligheid te overrulen.

Van Pelt kocht het pand in 2005 om het te slopen en een nieuw kantoor te bouwen. De sloop is tot nu toe aangevochten door een buurman en cultuurliefhebbers. De gemeente Dordrecht vond het pand niet bijzonder genoeg om het tot gemeentelijk monument uit te roepen. Het pand behouden en restaureren, wat de raad voorstelde, vond b en w te duur.

Vrijdag 3 maart 2006, Algemeen Dagblad (bron)

Sloop kerk onmogelijk

Harrie van Opstal

BOSKOOP - De Scheepjeskerk mag niet worden gesloopt nu de monumentenstatus voor het gebouw is aangevraagd.

Het is voorlopig onmogelijk de Scheepjeskerk te slopen. Het Cuypers Genootschap, een organisatie voor monumentenbehoud, heeft een monumentenstatus voor de kerk en het naastliggende klooster aangevraagd. Zolang de Rijksdienst voor de Monumentenzorg dit verzoek behandelt, mag niet zomaar iets met de gebouwen worden gedaan.

Bisschop Van Luyn van Rotterdam overweegt de kerk aan de eredienst te onttrekken. Veel mensen in Rijnwoude zijn bang dat het complex in buurtschap Groenendijk wordt gesloopt.

Het Cuypers Genootschap vond het ’raadzaam’ kerk en klooster aan te melden, vertelt woordvoerder Leo Dubbelaar. ,,Het is bekend dat onderhandelingen gaande zijn tussen bisdom, gemeentebestuur en de stichting Oogappel over een ander gebruik. Toch is de toekomst zeer onzeker.’’

Elders in den lande, zo weet het Cuypers Genootschap uit de praktijk, betekent buitengebruikstelling van een kerk meestal sloop. ,,Als een kerk geen monumentenstatus heeft, moet zo’n gebouw worden afgebroken. De kans is groot dat het bisdom Rotterdam aanstuurt op verkoop en sloop.’’ Voor de Scheepjeskerk is de situatie extra riskant, omdat de gemeente Rijnwoude geen monumentenbeleid heeft. Alleen daarmee kun je bij dreigende sloop een noodmaatregel treffen,’’ legt Dubbelaar uit. ,,Ik hoop dat deze stap de redding van de kerk betekent.’’

Vice-voorzitter van het parochiebestuur Maarten Boelen weet nog niet van de aanvraag, maar is niet verrast. ,,Ik heb dit wel zien aankomen. Ik was verbaasd dat het niet eerder is gebeurd. Het Cuypers Genootschap heeft in het verleden laten weten pogingen te zullen doen.’’

Concrete sloopplannen voor de kerk zijn er niet, weet Boelen. Is de vrees voor platgooien van de kerk dan ook ongegrond? ,,Dat weet ik niet. Wat ik wel weet, is dat dit dé methode is om actie te ondernemen.’’

De procedure vergt veel tijd. Zo moeten allerlei adviezen worden verzameld. ,,En ik heb het donkerbruine vermoeden dat de eigenaren, de Orde der Ongeschoeide Karmelieten en het bisdom Rotterdam, zich zullen verzetten.’’

Persbericht:

Mediation St. Ludwig-complex te Vlodrop afgerond

In de periode van eind maart 2005 tot januari 2006 is geprobeerd om via mediation een oplossing te vinden voor de problemen rondom het voormalige kloostercomplex St. Ludwig te Vlodrop.

De deelnemende partijen waren de stichting MERU (eigenaar), de Rijksdienst voor de Monumentenzorg (namens de staatssecretaris van OCW) en vier belangengroepen te weten het Burgercomité St. Ludwig, de Heemkundevereniging Roerstreek, het Cuypersgenootschap en de Bond Heemschut.

De kern van het probleem is dat het complex de status van rijksmonument heeft terwijl de eigenaar ter plekke nieuwbouw voor een Vedische universiteit wil realiseren.

De doelstelling van de mediation was: het vinden van een voor alle partijen aanvaardbaar toekomstperspectief voor het St. Ludwig-complex.

Helaas is er geen gezamenlijke oplossing gevonden.

De impasse is uiteindelijk terug te voeren op de conclusie dat een zinvolle synthese van het kloostergebouw met de door de MERU gewenste nieuwbouw niet mogelijk is zonder in essentie afbreuk te doen aan de basisprincipes (van MERU en monumentenzorg) die gerespecteerd moesten worden; integratie van de ontwerpprincipes blijkt niet mogelijk.

Partijen betreuren het uiteraard dat er geen oplossing is gevonden, maar hebben door het mediationproces wél meer begrip voor elkaars basisprincipes gekregen.

Nu de mediation is afgelopen zullen partijen zich in de komende maanden beraden op de toekomst en het nemen van nieuwe stappen. Er is hoop dat met de nieuwe verstandhoudingen toch een oplossing voor de situatie gevonden kan worden.

Contactpersonen:
RDMZ: mw Isja Finaly (hoofd regio zuid), tel. 030 – 6983404 en dhr Ben de Vries (woorvoerder), tel. 030 - 6983475
MERU: dhr R. Jung tel 06 - 53865071

vrijdag 14 oktober 2005 , Gooi en Eemlander

Tesselschadekerk gered van sloop

Eddie de Paepe

Hilversum - Projectontwikkelaar Johan Matser heeft de Tesselschadekerk in Hilversum verkocht aan een particulier, die in het pand gaat wonen. Daarmee is de sloop van de kerk, na zeventien jaar getouwtrek, van de baan. De protestantse stichting De Opbouw (de vorige eigenaar) en Johan Matser hebben, naar eigen zeggen, 'de belangen van de gemeenschap laten prevaleren boven nieuwbouw'.

De kerk aan de Tesselschadelaan is in 1928 gebouwd naar een ontwerp van architect B.H. Bakker. De Opbouw besloot zestig jaar later het karakteristieke gebouw te verkopen. Dit vanwege de dalende bezoekersaantallen en de grote onderhoudskosten. Het was de bedoeling dat de projectontwikkelaar het gebouw zou slopen om plaats te maken voor een complex met achttien appartementen en een kleinschalig kerkelijk en cultureel centrum. Opdrachtgever was de regionale stichting De Basis, waaronder diverse instellingen voor ouderenzorg en geestelijke gezondheidszorg vallen.

Verzet
Deze plannen stuitten evenwel op hardnekkig verzet van tientallen omwonenden. Enerzijds omdat zij de kerk mooi en passend in de buurt vinden, anderzijds omdat zij (verkeers)overlast vrezen. In hun pogingen de sloop te verijdelen vroegen de omwonenden onder meer - tevergeefs - voor de kerk een monumentenstatus aan.

Hun jarenlange verzet en procederen leek onlangs verspilde moeite, toen de gemeente aan Matser zowel een sloop- als een bouwvergunning verleende. De Opbouw heeft altijd benadrukt een tweesporenbeleid te voeren, waarbij naast sloop ook het behoud van het gebouw mogelijk bleef. Gesprekken met potentiële kopers - onder wie een Grieks-orthodoxe kerk uit Amersfoort en 'een Hongaarse musicus' - liepen echter volgens voorzitter Rob Beker op niets uit. Ook de gemeente zag geen brood in het gebruik van het gebouw als onderdak voor de Tagrijn, het Filmtheater of Globe. Daarmee leek het lot van de kerk bezegeld.

Tot de bekendmaking van De Opbouw en Matser dat de laatste het pand doorverkocht heeft aan Ernö Olah. Deze van oorsprong Hongaarse musicus zal ,,het gebouw handhaven en voor eigen bewoning en gebruik benutten." Cultuurwethouder Karen Heerschop heeft hiervoor haar medewerking al toegezegd.

Stichting De Opbouw en de Vrijzinnige Geloofsgemeenschap Hilversum zullen hun activiteiten voortzetten in De Kapel aan de 's-Gravelandseweg.

De werkgroep Tesselschadekerk en de bewonersvereniging zijn 'zeer blij'. ,,Dit is een hele mooie oplossing. Een geschenk uit de hemel", reageert woordvoerder Gerard Knap. ,,De heer Olah heeft begin dit jaar contact met ons opgenomen en wij hebben hem op de achtergrond een beetje begeleid. Kennelijk heeft hij de financiën om het gebouw te kopen en op te knappen. Omdat er tien jaar lang niets aan gedaan is, moet dat laatste in de tonnen lopen."

Haarlems Dagblad, 6-9-2005

Bisdom verlegen met kunstschat

Haarlem - Het bisdom Haarlem zit in zijn maag met een kunsthistorische vondst van formaat. In de plebanie (pastorie) van de kathedrale basiliek St. Bavo zijn bij een renovatie rijk gedecoreerde schilderingen ontdekt. Ze zijn deze zomer tevoorschijn gekomen achter witkalklagen, hardboardplaten en voorzetwanden.

De schilderingen dreigen weer achter een stuclaag te verdwijnen als er niet snel actie wordt ondernomen.

Het interieur in de plebaanswoning aan de Leidsevaart blijkt tussen 1895 en 1928 te zijn vervaardigd naar een ontwerp van de architect van de bisschopskerk, Jos. Th. Cuypers.
De Rijksdienst voor Monumentenzorg in Zeist zegt bij monde van adjunct-directeur Jan van der Voorden op zeer korte termijn met de gemeente Haarlem in overleg te treden over wat er met de schilderingen moet gebeuren. Er moet snel geld beschikbaar komen, omdat de gerenoveerde pastorie al in november moet worden opgeleverd.

De Rijksdienst voor de Monumentenzorg bevestigt dat de plebanie een prachtig voorbeeld is van Cuypers' opvattingen. De bouwmeester is onder andere bekend is van het Rijksmuseum in Amsterdam, waar hij als zoon van de architect Pierre Cuypers met een zelfde oog voor detaillering heeft gewerkt. Het gerenommeerde Restauratie Atelier Limburg, dat het kleur- en archiefonderzoek naar de schilderingen heeft verricht, spreekt zelfs van een 'Gesamtkunstwerk'.

Wim Eggenkamp, voorzitter van het kerkbestuur dat afgelopen jaar begonnen is met de omvangrijke restauratie van het hele gebouw, beweegt momenteel hemel en aarde om de schilderingen te sparen. ,,We moeten alles doen om te voorkomen dat we deze belangrijke ontdekking weer achter stucwerk laten verdwijnen en toekomstige generaties opzadelen met het behoud ervan'', vindt Eggenkamp.

Leidsch Dagblad, dinsdag 06 september 2005

Aalmarktproject gaat van start

Timoteus Waarsenburg

LEIDEN - Voor de zomer van 2006 gaan de eerste palen voor het Aalmarktproject de grond in. De sloopvergunningen voor de Aalmarktschool en de oude gymzaal in de binnentuin zijn inmiddels aangevraagd. ,,In juli 2006 willen we met de bouw beginnen.''

De Aalmarktschool moet volgens plan plaatsmaken voor een tweede zaal voor de Stadsgehoorzaal. ,,In juli gaat de Stadsgehoorzaal voor ruim een jaar dicht. In die tijd moet de bouw zover vorderen dat er vanaf augustus 2007 weer voorstellingen mogelijk zijn'', zegt Reinout van Gulick namens de gemeente Leiden.

Volgens Van Gulick is deze tijdsplanning vrij krap. ,,Maar de gemeente doet er alles aan om aan dit schema vast te kunnen houden.''

Om vertraging door bezwaarmakers die tegen de sloop van beide panden zijn, te voorkomen, heeft het college van burgemeester en wethouders inmiddels actie ondernomen om er voor te zorgen dat deze panden geen rijksmonumentale status kunnen krijgen.

,,Tegenstanders van sloop zouden bij het ministerie van onderwijs, cultuur en wetenschappen een verzoek kunnen indienen om deze panden op de lijst van Rijksmonumenten te laten zetten'', zegt Van Gulick. Om hen op voorhand de wind uit de zeilen te nemen, heeft de gemeente zelf deze procedure alvast opgestart.

Van Gulick: ,,Het college heeft staatsecretaris Van der Laan gevraagd om 'te kijken naar de mogelijkheid' om deze panden op de monumentenlijst te zetten. Waarbij het college zelf natuurlijk heeft aangegeven tot sloop over te willen gaan. Een bijkomend voordeel van deze aanvraag op dit moment, is dat Van der Laan al heeft aangegeven voorlopig geen nieuwe monumenten aan de lijst van rijksmonumenten toe te willen voegen. En nu deze procedure in werking is gezet, kunnen mogelijke tegenstanders dit niet meer doen.''

De behandeling van zo'n aanvraag, een zogeheten artikel 3-procedure, duurt ongeveer tien maanden. Om zeker te zijn dat ruim voor de zomer de beide gebouwen tegen de vlakte zijn, er archeologisch onderzoek heeft plaatsgevonden en de grond bouwrijp is gemaakt, heeft het college van b en w ook alvast de sloopvergunning aangevraagd. ,,Wat overigens niet betekent dat er direct gesloopt mag worden. Omdat er nu een procedure loopt bij het ministerie, moet ook de Rijksdienst voor monumenten zich over de sloopvergunning buigen'', aldus Van Gulick.

Op de plaats van de Aalmarktschool moet volgens de plannen een 'winkeltrekker' komen met op de tweede verdieping uitbreiding voor de stadsgehoorzaal. De oude gymzaal tussen de voormalige school en de Breestraat moet wijken voor een cultuurtuin. De karakteristieke gevel van de school aan de Aalmarkt is weliswaar niet monumentaal, maar wordt wel opnieuw opgetrokken vanwege het beeldbepalende karakter.

Het Aalmarktproject moet van het gebied tussen Breestraat en Haarlemmerstraat een nieuw, kloppend stadshart maken. Behalve uitbreiding van de Stadsgehoorzaal voorziet het plan in een nieuw onderkomen voor LVC, een parkeergarage en enkele tientallen woningen. De eeuwenoude Waag wordt rondom vrij gemaakt en er komt een nieuwe steeg tussen Haarlemmerstraat en Stille Rijn, en in het verlengde daarvan een nieuwe brug over het water naar de Aalmarkt. De kosten van het megaproject voor de gemeente Leiden bedragen een kleine twintig miljoen euro. Projectontwikkelaar Bouwfonds MAB doet de investeringen in de commerciële nieuwbouw zoals winkels.''

Ook de aanleg van een grote parkeergarage net buiten de singels tegenover de Morspoort maakt deel uit van het plan.

Noordhollands Dagblad; zaterdag 28 mei 2005

Kerk voorlopig gemeentelijk monument

van onze verslaggever

Alkmaar - Maak van de Don Boscokerk voor de duur van zes jaar een gemeentelijk monument. In 2011 staat het gebouw vijftig jaar, en kan het een rijksmonument worden. Dit verzoek aan het Alkmaarse college van b en w komt van het Cuypersgenootschap, een vereniging tot behoud van negentiende- en twintigste-eeuws cultuurgoed in Nederland.

De gemeenteraad beslist maandag of de kerk in Nieuw Overdie aangekocht wordt en - als logisch gevolg - wordt gesloopt.

In een brief aan het college noemt het Cuypersgenootschap de Don Boscokerk van 'nationaal niveau' gezien de cultuurhistorie, architectuur en de 'beeldbepalende ligging in de uitbreidingswijk Overdie'. Het is een hoogtepunt van de kerkelijke wederopbouwkunst van na 1940 en in het oeuvre van architect A. van Kranendonk.

Het Cuypersgenootschap levert hiermee een bijdrage aan de discussie die woedt in de Alkmaarse politiek. Het Alkmaarse college zegt dat het niet anders kan dan slopen. Het parochiebestuur, de eigenaar van de kerk, wil dat het gesloopt wordt. Het is een eis, die gekoppeld is aan de verkoop van het gebouw. Burgemeester en wethouders zien geen mogelijkheid er een monument van te maken. Het parochiebestuur zich daar tegen zal verzetten.

Meer in de Alkmaarsche Courant van zaterdag 28 mei.

Leidsch Dagblad; vrijdag 27 mei 2005

'Rijnwoude kan kerk van sloop redden'

Marieta Kroft

HAZERSWOUDE-RIJNDIJK - De gemeente Rijnwoude kan de met sloop bedreigde Bernardus- ofwel Scheepjeskerk behoeden voor sloop. De gemeente zou een eigen monumentenbeleid moeten ontwikkelen. Op grond van dat beleid kan de gemeente de kerk aanwijzen als gemeentelijk monument. Volgens L. Dubbelaar van het Cuypersgenootschap is dit momenteel de beste oplossing voor het behoud van zowel de 150 jaar oude kerk als het aangrenzende klooster uit begin vorige eeuw.

Het Cuypersgenootschap, een vereniging die zich inzet voor het cultuurgoed uit de 19de en 20ste eeuw, houdt zich al enkele jaren bezig met de ontwikkelingen rondom de kerk. Dubbelaar legt uit dat het gebouw van architect W. van Vogelpoel qua architectuur en bouwtechniek van nationaal belang is. Het behoud van het klooster vindt hij van lokaal belang. ,,Qua architectuur is het iets minder dan de kerk. Maar samen vormen de gebouwen een mooi ensemble.''

Vooral nadat het Bisdom begin april bekend maakte de Scheepjeskerk als kerkgelegenheid te willen sluiten, is de dreiging van sloop reëel. Het Cuypersgenootschap en de Stichting Vrienden van de Scheepjeskerk doen alles om hun kerk te behouden. Ze hebben inmiddels ook steun gekregen van de Rijnwoudse Stichting Oogappel. Ook de gemeenteraad van Rijnwoude heeft het college van B en W gevraagd de mogelijkheden tot het behoud te onderzoeken.

Het Cuypersgenootschap wil in overleg met de betrokkenen een monumentenstatus bij het Rijk aanvragen. Maar optimistisch over de uitslag is Dubbelaar niet. ,,Het Rijksbeleid is om geen nieuwe monumenten meer aan de huidige lijst van Rijksmonumentenzorg toe te voegen.''

De aanvraag kan in elk geval uitstel van executie betekenen. ,,Monumentenzorg is verplicht de aanvraag in behandeling nemen. De Raad voor Cultuur, het adviesorgaan van staatssecretaris Van der Laan, en de gemeente Rijnwoude moeten een advies geven. Zolang dit proces gaande is mag het gebouw niet worden gesloopt.''

Zodra het rijk wel een besluit heeft genomen, kan de 'voorbescherming' zonodig worden opgerekt door middel van bezwarenprocedures. Maar eens komt er een onherroepelijk besluit. En daar is Dubbelaar niet gerust op. Ook bij de provincie Zuid-Holland is niets te verwachten. Vandaar dat hij het stokje bij de gemeente Rijnwoude legt.

Wethouder Uljee van Rijnwoude doet geen toezeggingen. ,,We hebben vaker gepraat over een monumentenbeleid. Als we het toch willen, dan denk ik dat het in het programma moet worden opgenomen voor het nieuwe college.'' Dat nieuwe college treedt over ongeveer een jaar aan.

Uljee vindt wel dat als Rijnwoude een beleid ontwikkelt voor het aanwijzen van gemeentelijke monumenten, er ook geld beschikbaar moet zijn.

Leidsch Dagblad vrijdag 06 mei 2005

Bollenlab volgende week tegen de vlakte

LISSE - Het voormalige bloembollenlaboratorium aan de Heereweg gaat in de loop van komende week tegen de vlakte. Vorige maand besloot staatssecretaris Van der Laan van cultuur dat het laboratorium definitief niet op de monumentenlijst komt en deze week trok het Cuypersgenootschap het bezwaar in tegen de sloopvergunning. 'Het huidige gemeentebestuur zal als cultuurbarbaren de geschiedenis ingaan', zo schrijft het genootschap in de brief aan de rechtbank waarin het het bezwaar officieel intrekt.

Eind 1993 voerde de gemeente het pand ijlings van de gemeentelijke monumentenlijst af toen bleek dat deze status sloop in de weg stond om plaats te maken voor nieuwbouw van de CNB. De Vereniging Oud Lisse (VOL) kwam tegen de sloop in het geweer. De VOL werd gevolgd door het Cuypersgenootschap, dat strijdt voor behoud van het Nederlandse bouwkundige erfgoed. VOL vroeg om plaatsing op de rijksmonumentenlijst. Ondanks een positief advies van de Raad voor Cultuur besloot de staatssecretaris dat niet te doen. Ook het beroep tegen die afwijzing bleek uiteindelijk dus niet succesvol. De Rijksdienst voor de Monumentenzorg, die de staatssecretaris adviseert, stelde wel dat het pand voor de regio van groot historisch belang is en dat Lisse het aan zichzelf verplicht is om het op de gemeentelijke monumentenlijst te zetten.

Parallel aan deze procedure speelde de afgifte van de sloopvergunning. In juni vorig jaar besloot de gemeente die af te geven, maar ook daar is bezwaar tegen mogelijk. Het Cuypersgenootschap tekende dat aan. Begin februari besloot de rechter echter op verzoek van de gemeente vooruitlopend op een definitieve uitspraak dat de gemeente per 1 mei het pand mag slopen. Die vertraging met een paar maanden bouwde de rechter in om Van der Laan de tijd te geven voor een definitief besluit over plaatsing op de monumentenlijst. Na haar afwijzing vorige maand heeft het Cuypersgenootschap het kansloze bezwaar deze week ingetrokken.

Volgens wethouder Van der Zwet begint de sloop met het verwijderen van asbest. Daarna gaat het pand echt tegen de vlakte. Dat zal in de loop van komende week gebeuren. Overigens hebben onbekenden al een flink begin gemaakt, zo ontdekte de wethouder toen hij met vertegenwoordigers van de Wageningse universiteit het pand onlangs binnenging. De Wageningers mochten voorafgaand aan de sloop kijken wat ze uit het lab wilden meenemen om de twee soortgelijke laboratoria van voormalig rijksbouwmeester Blaauw in Wageningen mee te verfraaien. Er bleek van alles uit het pand te zijn gesloopt. Zelfs de radiatoren waren met behulp van een slijptol verwijderd.

De Gelderlander 15 april 2004

Kerk Puiflijk geen rijksmonument

Door GEERT GEENEN

PUIFLIJK - De katholieke kerk in Puiflijk wordt geen rijksmonument. Dat heeft de Raad van State beslist. Het parochiebestuur loopt hierdoor een hoop subsidie mis en moet op zoek naar geld voor het onderhoud.
"Dit is gewoon einde oefening", reageert bestuurder Jan Reijnen van de rooms-katholieke parochie Druten en Puiflijk op het besluit van 's lands hoogste rechter in Den Haag. "Het is bijzonder spijtig dat onze goede argumenten niet zijn gehonoreerd."

Als de Johannes de Doperkerk wél op de rijksmonumentenlijst was gezet, had de parochie, net als die van bijvoorbeeld Maasbommel en Dreumel, recht gehad op zeventig procent subsidie voor het onderhoud van het kerkgebouw.

Reijnen: "Gelukkig is de restauratie van de kerk onlangs na achttien jaar afgerond. We hebben dus geen acuut probleem, en sluiting van de kerk is al helemaal niet aan de orde. Maar zo'n gebouw moet wel onderhouden worden. We zullen nu moeten gaan kijken in hoeverre we bij de gemeente en de provincie een draagvlak voor geldelijke bijdragen kunnen vinden."

De in 1869 en 1870 gebouwde kerk van Puiflijk was de eerste neogotische kerk in het Gelders rivierengebied. De Johannes de Doper is een van de drie kerken van de beroemde architect Carl Weber die in hun oorspronkelijke staat behouden zijn gebleven. De uit Keulen afkomstige Weber tekende tussen 1850 en 1870 achttien kerken.

De Puiflijkse kerk, die overigens wel op de gemeentelijk monumentenlijst staat, werd in 1999 door de Drutense gemeenteraad voorgedragen voor de rijksmonumentenlijst. De Rijksdienst voor de Monumentenzorg reageerde negatief, zich daarbij onder meer baserend op een soortgelijk advies van het Gelders Genootschap uit 1994.

Zowel het ministerie van Onderwijs, Wetenschappen en Cultuur als de rechtbank in Arnhem wezen vervolgens de bezwaren van de parochie tegen het niet plaatsen op de monumentenlijst van de hand. Waarna de parochie niets anders restte dan naar de Raad van State te gaan. De zaak diende daags voor Kerstmis.

Tijdens de zitting in Den Haag wees Jan Reijnen er onder meer op dat de staatssecretaris zijn besluit om de kerk niet op de monumentenlijst te plaatsen te eenzijdig gebaseerd had op het advies van het Gelders Genootschap uit 1994. De staatsraad wist evenwel te melden dat datzelfde genootschap ook in 2000 nog eens negatief had geadviseerd.

Bovendien had de staatssecretaris destijds eveneens advies ingewonnen bij Gedeputeerde Staten en de Raad voor Cultuur, die evenmin vonden dat de Johannes de Doper op de rijksmonumentenlijst thuishoorde.

'De kerk is weliswaar waardevol voor het oeuvre van de architect', concludeerde de staatssecretaris na deze consultaties, 'maar neemt daarin niet een zodanig prominente plaats in, dat zij van bovenregionaal belang is te achten.'

De Raad van State vindt dat de staatssecretaris daarin gelijk heeft. En dus trekt de parochie Druten en Puiflijk aan het kortste eind. "We zitten nu in hetzelfde schuitje als Horssen en Afferden", zegt Jan Reijnen. "Binnenkort gaan we kijken wat we de komende decennia kunnen doen."

De Twentsche Courant Tubantia van 13-04-2005

Monumentenzorg akkoord

Start bouw ROC komt weer stapje dichterbij

HENGELO - De 'voorinformatie' van de voorzitter van de Rijksdienst voor Monumentenzorg is binnen. En het college van Burgemeester en Wethouders heeft ingestemd met de behandeling van de inspraakreacties. Daarmee is de voorbereiding voor de start van de bouw van het nieuwe ROC Lansinkveld weer een stukje dichterbij gekomen.

Het is alleen maar een fax met informatie die de gemeente op dit moment heeft. Maar ambtenaar W. Bohnen van de gemeente vond het gisteren belangrijk genoeg om alvast te melden tijdens een toelichting op de vaststelling van de inspraakreacties. 'De voorzitter van de rijksdienst onderschrijft het standpunt van het college', aldus Bohnen.

Het Cuypersgenootschap, dat zich inzet voor behoud van cultuurgoed in Nederland, had enige tijd geleden kritiek op het masterplan van Hengelo voor het voormalige fabrieksterrein van Stork. Het genootschap en de gemeente legden hun conflict voor aan een onafhankelijke rijksdienst voor de monumentenzorg. Die spreekt zich dus nu uit in het voordeel van de gemeente.

Verschillende instanties en personen hebben inspraakreacties ingediend op het bouwplan. Mede naar aanleiding daarvan heeft de gemeente besloten om het verkeer op de Industriestraat voorlopig in twee richtingen te handhaven. 'In ieder geval totdat de Laan Hart van Zuid is aangelegd', aldus Bohnen.

Uit de reacties valt ook op te maken dat omwonenden zich zorgen maken over parkeeroverlast. Volgens Bohnen is de gemeente daarover in gesprek met Stork. Het bedrijf SPM is al bezig met de voorbereiding van de verhuizing. Ook een ander deel van het terrein is straks eerder beschikbaar. Daardoor is er volgens Bohnen 2 hectare extra beschikbaar voor parkeerplaatsen. Die ruimte is goed voor ongeveer 800 parkeerplaatsen.

Verder wordt nog volop gewerkt aan de ontwikkeling van het gebouw van Stork Hijsch, op de hoek van de Industriestraat en de Willem de Clercqstraat. Dat gebouw is vanaf volgend jaar beschikbaar. Hierin kan volgens de gemeente ook een parkeergarage worden ondergebracht.

De straten in de buurt van de nieuwe school krijgen parkeerbeleid. Mensen die in straten in de buurt van de nieuwe school wonen moeten dus een vergunning hebben om de wagen voor de deur te zetten. En zowel de vergunning zelf als het handhaven daarvan kosten geld. En dat moeten de bewoners zelf betalen, zegt Bohnen. Die het systeem vergelijkt met het parkeerbeleid zoals dat nu ook al geldt voor andere wijken bij het centrum.

De bouw van de school moet dit najaar beginnen.

Haarlems Dagblad dinsdag 12 april 2005

Sloop Raaks mag doorgaan

Frans van den Berg

HAARLEM - De sloop van de Mulo en sinds gisteren ook de HBS-A mag doorgaan. Dat heeft de voorzieningenrechter gistermiddag in kort geding bepaald. Volgens de bestuursrechter is er geen kans dat de Raakspanden op de rijks- of anders de gemeentelijke monumentenlijst worden geplaatst. Ook de bouwvergunningen kunnen op tijd worden verleend. Na de sloop van de panden, de bodemsanering en de bouw van de ondergrondse parkeergarage, hoeft het gebied dus niet jaren braak te blijven liggen, zoals indertijd bij de Appelaar het geval was.

Voorzieningenrechter Brouwer realiseert zich terdege dat de sloop onomkeerbaar is en dat nog op 21 april een bodemprocedure begint tegen de sloopvergunning. Stichting De Hoeksteen wilde dan ook dat de gemeente met de sloop zou wachten tot over enkele maanden een uitspraak zou volgen. Maar Brouwer ziet geen aanknopingspunten in die bodemprocedure om de sloopvergunning op te vernietigen. Het belang van de gemeente en MAB om niet nog meer vertraging op te lopen, gaf daarom de doorslag.

De voorzieningenrechter wil evenmin de beroepszaken afwachten over de monumentenstatus. Zowel het rijk als de gemeente willen het complex niet op een monumentenlijst zetten. Met deze uitspraak in kort geding kan de gemeente nu met volle vaart verder gaan met de sloop. De Hoeksteen moet zich nog beraden over de vraag of het wel zinvol is de bodemprocedure tegen de sloopvergunning door te zetten. Ook heeft de stichting nog een beroepszaak lopen tegen de bouwvergunning voor de parkeergarage achter de op te knappen HBS-B. En, zo had de advocaat al aangekondigd, er zullen nog meer beroepsprocedures van De Hoeksteen komen.

Leidsch Dagblad vrijdag 08 april 2005

Behoud Hazerswoudse kerken 'onhaalbaar'

Marieta Kroft

HAZERSWOUDE-RIJNDIJK - De laatste paters vertrekken binnenkort uit het klooster naast de Bernarduskerk in Hazerswoude-Rijndijk. Deze ongeschoeide karmelieten willen daarom af van de kerk en het klooster. Neem daarbij het priestertekort, het teruglopend kerkbezoek, de steeds kleiner wordende groep vrijwilligers en de teruglopende inkomsten.

Het zijn redenen voor het bisdom Rotterdam om zowel de Bernarduskerk als het kerkelijk centrum Het Anker in Hazerswoude-Rijndijk af te willen stoten, aldus vicaris-generaal Verbakel gisteravond tijdens een bijeenkomst van de parochie. De vicaris-generaal keek naar enkele honderden aanwezigen in Het Anker. ,,Was de kerk op zondag altijd maar zo goed gevuld. Dan zaten we hier niet.'' Hij benadrukte dat er alleen nog maar een voornemen is om beide katholieke kerkgelegenheden te sluiten en dus nog geen besluit. Wanneer het bisdom wel een besluit neemt, wilde hij niet zeggen. ,,We willen eerst de parochianen raadplegen en zeker weten dat er een goede oplossing voor de kerkgemeenschap is.''

Eerder kregen de Stichting Vrienden van de Scheepjeskerk te horen dat hun kerk eind dit jaar al 'aan de erediensten zou worden onttrokken'. Het vertrek uit Het Anker volgt pas nadat zeker is dat de parochianen kunnen kerken in een van de protestante godshuizen in Koudekerk. ,,De contacten met de protestante zustergemeente zijn positief en beloven alle goeds voor de toekomst, ook al is het zeker dat er nog veel water door de Rijn moet'', merkte de vicaris-generaal hierover op.

Volgens econoom Bakker van het bisdom mogen de parochianen nog blij zijn met deze oplossing. ,,Stel dat we alleen achter ons bureau in Rotterdam berekeningen zouden maken, dan zouden we niet eens denken aan een vervangende kerk voor Hazerswoude-Rijndijk.''

De kerkgang naar het naburige dorp is voor de parochianen niet zo zeer het probleem. Het sprak de aanwezigen wel aan om de hervormde kerk, die voor de beeldenstorm katholiek was, 'weer terug te krijgen'.

De pijn van het voornemen van het bisdom zit vooral bij de parochianen in Groenendijk die hun Scheepjeskerk willen behouden. In een emotioneel betoog maakte Nico Wesselingh namens de circa vierhonderd Vrienden van de Scheepjeskerk duidelijk hoeveel waarde het gebouw voor de gemeenschap heeft. Hij snapte niet waarom er nooit van het kerkbestuur en het bisdom een reactie is gekomen op het ruim een jaar geleden gepresenteerde plan van 'de Vrienden' voor een gezonde financiële exploitatie van het gebouw. Door de kerk behalve voor erediensten, ook te gebruiken voor andere culturele doeleinden, recepties enzovoort, komt er genoeg geld binnen om het 150 jaar oude gebouw te onderhouden, zo luidt de achterliggende gedachte van dit plan.

Econoom Bakker had weinig vertrouwen in het plan. ,,Als het allemaal zo romantisch gaat, zoals u schetst, hadden we vandaag hier niet gezeten.'' Na veel aandringen kreeg Nico Wesselingh het toch voor elkaar om een afspraak te maken met het bisdom over het exploitatieplan.

Theo Wesselingh begreep maar weinig van datgene wat de heren van het bisdom had te melden. ,,Hoe los je het pastorale probleem op in een andere kerk?'', vroeg hij zich af. ,,Ik voorspel u dat als u deze stap zet, u nog minder kerkbijdrage vangt, er nog minder vrijwilligers actief zullen zijn. Wat blijft er dan nog over van een vitale geloofsgemeenschap?'' Een duidelijk antwoord bleef uit.

Parochiaan Sjaak Straver stelde nog voor om een nieuw kerkje te stichten in de Rhynenburch. Maar ondanks dat de vicaris-generaal herhaaldelijk zei dat de financiën niet de directe aanleiding zijn om nu keuzes te maken, bleek dat wel uit de woorden van de econoom. ,,Een nieuwe plek is een luxe'', zei Bakker. ,,Te meer omdat op anderhalve kilometer afstand een prachtig rijksmonument staat waar we met drie, vier gemeenschappen makkelijk in kunnen.''

De Twentsche Courant Tubantia van 16-03-2005

Monumentaal boeren en kamperen

Voor de familie Morsink is het een gewone boerderij, waar ze al jaren wonen. De Rijksdienst voor de Monumentenzorg denkt daar anders over. De boerderij Erve Wolfkate aan de Wolfkaterweg in Beckum is daarom rijksmonument.

De koeien in de schuur van de familie Morsink hebben het goed voor elkaar. Sinds kort krijgen ze hun dagelijkse maaltijd opgediend in een heus rijksmonument. Want behalve de boerderij aan de Wolfkaterweg 36 is ook de naastgelegen schuur uit 1861 aangewezen als monument.

De boerderij, waarvan het bouwjaar onbekend is, heeft een aangebouwde schuur en een zogenaamde endskamer. In het rapport van de rijksdienst wordt ook de erfaanleg genoemd en de waterput met haal, aan de voorkant van de hallehuisboerderij. Naast de boerderij ligt een appelhof. Het hele complex heeft de beschermde status gekregen. Volgens de monumentendienst is het geheel van architectonische, cultuurhistorische en stedebouwkundige waarde. Het betreft een gaaf, goed en compleet voorbeeld van een boerderijencomplex, aldus het rapport. Het kersverse monument ligt achter het voormalige uitgaanscentrum Annink Pot bij de rotonde in Beckum. De gebouwen komen uit het eind van de negentiende eeuw, maar mogelijk zijn er oudere delen, volgens het rapport. Dat bevestigt Angela Morsink, die met haar man Henk de naastgelegen Camping Beckum runt. 'Er zou een oude steen zijn uit zeventienhonderdzoveel.'

De Beckumse boerderij is eind 2003 al voorgedragen door het Cuypersgenootschap. De gemeente Hengelo heeft dat verzoek ondersteund. De familie Morsink heeft gemengde gevoelens over de toekenning. 'We hebben veel geld nodig om de boerderij op te knappen, misschien kunnen we straks een beroep doen op een subsidie. Aan de andere kant levert het beperkingen op. Er gaan heel wat mensen meepraten over je boerderij. Dat zijn we trouwens al gewend, omdat het sinds midden jaren negentig een gemeentelijk monument is. Voorlopig verandert er niets, mijn schoonvader woont er', zegt Angela Morsink. Ze beseft door de toekenning des te meer dat de boerderij een bijzonderheid is. 'Als je hier al zo lang woont, valt dat niet meer op. De boerderij is nog gewoon in functie. Mijn man boert er nog. Vooral buitenstaanders reageren positief. Er was hier een schrijver, die erg te spreken was over de vierkante put.'

De familie overweegt een horecafunctie te geven aan de boerderij, die ze sinds de jaren twintig van de vorige eeuw in het bezit hebben. De gebouwen gaan dan deel uitmaken van de camping. Zoals bekend heeft Morsink vorig jaar toestemming gekregen bij de camping 35 recreatiewoningen te bouwen. De bouwplannen zijn echter nog in een ontwikkelingsfase. Het is nog onduidelijk wanneer de schop de grond in gaat. In ieder geval nog niet voor het komende toeristenseizoen. De camping bestaat verder uit negentig vaste plekken en twintig plaatsen voor passanten.

NRC Handelsblad, woensdag 23 februari 2005

Zwartboek: 'veel te veel monumenten op lijst rijk'

Door onze kunstredactie

DEN HAAG, 23 FEBR. Van de 50.000 rijksmonumenten kunnen er 10.000 geschrapt. De overheid schuift de zorg voor erfgoed ten onrechte af op de gemeenten. Dat zegt L. Dubbelaar in een 'zwartboek' over de monumentenzorg

.Dubbelaar is archivaris en bestuurslid van het Cuypersgenootschap, een landelijke vereniging voor het behoud van cultuurgoed uit de negentiende en twintigste eeuw. In zijn in eigen beheer gepubliceerde, 139 pagina's tellende 'zwartboek', Monumentenzorg op zijn smalst, luidt hij de noodklok over het huidige beleid. Hij stuurde het in oktober 2004 aan onder meer de Koningin, de Tweede Kamerfracties, het ministerie van OCW en de Rijksdienst voor de Monumentenzorg. Reacties: geen.

Volgens Dubbelaar wordt het steeds moeilijker om bewindslieden aan te spreken over het monumentenbeleid. ,,Het rijk laat steeds meer over aan de gemeenten, maar die kunnen of willen de monumentenzorg niet in goede banen leiden. Daarvoor zijn nieuwe regels nodig, en die laten op zich wachten. Intussen wordt er elke dag cultuurhistorisch erfgoed van na 1850 vernietigd.''

In juli 2004 trad, ondanks zware kritiek van de Raad voor Cultuur, het voornemen van staatssecretaris M. van der Laan van Cultuur in werking om tot 1 januari 2006 geen nieuwe rijksmonumenten meer aan te wijzen. Onterecht, vindt Dubbelaar. ,,Van de 50.000 monumenten die nu geregistreerd staan, kun je er zo 10.000 schrappen. Er staan gerestaureerde woonhuizen op die onder gemeentelijke zorg zouden moeten vallen, en de lijst bevat veel verdubbelingen: bij kastelen wordt het landgoed nu vaak apart geregistreerd, en bij kerken worden gebouw en toren apart geteld. Dat is geen kwade wil, maar achterstallige administratie waar snel iets aan gedaan moet worden. Er moet ruimte op de lijst komen voor mobiel erfgoed, zoals oude vaartuigen en auto's, voor stukken natuur, en voor ernstig bedreigde panden van nationaal belang.'

Gisteren beklaagde de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de G26, een samenwerkingsverband van de 26 grootste steden, zich in een brief aan minister Dekker (VROM) en staatssecretaris Van der Laan (OCW) eveneens over het monumentenbeleid. Tijdens een aanvraag voor de status van rijksmonument, die soms wel twee jaar duurt, geniet een gebouw al 'voorbescherming' , en volgens de VNG wordt daar door ,,belanghebbenden'' ,,met enige regelmaat'' misbruik van gemaakt, ,,om bouwprojecten te vertragen of verbouw- of sloopplannen te voorkomen''. Zo worden ,,economische belangen geschaad''.

Dubbelaar is ,,niet blij'' met de brief, die bevestigt wat hij al vermoedde over de koers die gemeentebesturen in het algemeen varen: liever minder dan meer monumenten binnen de eigen grenzen. ,,Met uitzondering van Amsterdam-centrum, waar de deelraad gevoelig is voor historische argumenten, zijn gemeenten vaak terughoudend in het aanwijzen van monumenten. Ze zijn duur om in stand te houden, terwijl het slopen of verbouwen van een pand geld oplevert.'' Volgens Dubbelaar vinden veel eigenaren het bedreigend als hun pand monument wordt omdat het eisen en plichten met zich meebrengt. ,,Binnen gemeentebesturen levert dat een spanningsveld op, dat er soms zelfs toe leidt dat de rijksmonumentendienst onder druk wordt gezet om een pand maar niet als monument aan te merken. Het rijk moet provincies en gemeenten financiëel steunen, als men de verdere afbraak van erfgoed wil tegenhouden.''

Persbericht gemeente Lisse, 10 februari 2005

Sloop bloembollenlaboratorium toegestaan vanaf 1 mei 2005

De rechter heeft bepaald dat de gemeente het bloembollenlaboratorium mag slopen maar hij heeft daarbij vermeld dat zijn besluit pas op 1 mei a.s. in werking treedt.

De gemeente heeft de rechter enige tijd geleden verzocht om het oude bloembollenlaboratorium aan de Heereweg te mogen slopen. Op 8 februari is telefonisch geïnformeerd naar de uitspraak op dat verzoek. Toen is meegedeeld dat de rechter het verzoek heeft toegewezen. Uit de uitspraak van de rechter, die op 10 februari schriftelijk is ontvangen, blijkt dat op z´n vroegst op 1 mei 2005 mag worden gesloopt. Deze datum is tijdens het telefonisch contact overigens niet genoemd.

Het besluit van de rechter treedt pas op 1 mei in werking omdat de staatssecretaris nog moet beslissen of het laboratorium wel of niet wordt aangewezen als rijksmonument. De rechter verwacht dat die beslissing voor 1 mei zal worden genomen. De Rijksdienst voor de Monumentenzorg heeft inmiddels een advies uitgebracht aan de staatssecretaris. Het advies luidt dat het bloembollenlaboratorium niet in aanmerking komt voor de status van rijksmonument. De staatssecretaris zal dit advies waarschijnlijk opvolgen. Wij denken dus dat op 1 mei kan worden gestart met slopen.

Leidsch Dagblad, donderdag 10 februari 2005

Lisse mag bollenlab gaan slopen

LISSE - De gemeente Lisse mag het voormalige bloembollenlaboratorium aan de Heereweg slopen. De Landbouwuniversiteit van Wageningen krijgt nog de gelegenheid om een aantal waardevolle dingen uit het pand te verwijderen om de twee andere laboratoria van rijksbouwmeester Blaauw in Wageningen mooi mee aan te kleden, maar uiterlijk over twee weken wil wethouder Van der Zwet met de sloop beginnen.

CNB, dat op die plaats een nieuw kantoor gaat bouwen, denkt volgens woordvoerder A. Coors eind 2006 of begin 2007 te kunnen verhuizen naar de Heereweg. Eind 2004 schrapte de gemeente het lab van de gemeentelijke monumentenlijst. Veiling CNB had na een half jaar onderhandelen over een nieuwe vestigingsplaats aangegeven wel naar het voormalige PPO-terrein te willen verhuizen, maar alleen als het een volledig nieuw pand kon neerzetten. Het laboratorium moest daarvoor worden gesloopt.

De Vereniging Oud Lisse kwam daar tegen in het geweer en stapte onder meer naar de Rijksdienst voor de Monumentenzorg met de vraag om het op de rijksmonumentenlijst te plaatsen. Ook de provincie kreeg een dergelijk verzoek. Zowel rijk als provincie besloot uiteindelijk negatief, al liet Monumentenzorg daarbij wel weten dat het hier wel degelijk om een cultuurhistorisch belangrijk pand ging dat zeker een plaats op de gemeentelijke monumentenlijst verdiende.

Inmiddels had ook het Cuypersgenootschap zich in de strijd gemengd. Oud Lisse besloot de handdoek in de ring te gooien, maar het Cuypersgenootschap vocht door en ging in beroep tegen de afwijzing van het rijk. Daardoor zou het tot halverwege 2006 kunnen duren voordat er gesloopt zou kunnen worden. Met het argument dat de procedure van het Cuypersgenootschap een doodlopende weg is die alleen maar voor vertraging zorgt, terwijl de gemeente, de provincie en CNB graag spijkers met koppen willen slaan, vroegen gemeente en CNB twee weken geleden de voorzieningenrechter om tóch te mogen gaan slopen.

Dat de rechter dat verzoek honoreert, komt voor CNB-woordvoerder Coors als een verrassing. ,,We hadden niet het idee dat dit zou gebeuren.'' De veiling kan nu aan de slag. Alle procedures en een jaar bouwtijd meegerekend denkt hij dat eind 2006 of 2007 het nieuwe CNB-kantoor klaar kan zijn. Van der Zwet is blij met de uitspraak. ,,We hebben hier met vijf mensen van de gemeente keihard aan gewerkt. We gaan straks ook met zijn vijven op de dragline staan om de sloop te beginnen.''

Haarlems Dagblad, woensdag 09 februari 2005

Ultieme poging om HBS-A te behouden

Frans van den Berg

HAARLEM - Terwijl de gemeente de laatste hand legt aan de voorbereidingen voor de sloop van de HBS-A en aangrenzende gebouwen, doet de VVD een ultieme poging om de markante HBS-A te redden.

,,Het hele Carré van Dumont willen we niet behouden, maar alleen de HBS-A. Dat vergt veel minder aanpassingen aan het plan van MAB. Alleen de bioscopen moet je schrappen. Daarover willen we 23 februari een debat in de gemeenteraad'', kondigt VVD'er Chris van Velzen aan.

De VVD is al jarenlang een tegenstander van de MAB-plannen, maar werkte tot voor kort wel mee aan de uitvoering. Al in november kondigde de VVD aan die steun in te trekken. Maar eerst werd gewacht op de uitspraak van de Raad van State. Die oordeelde onlangs dat het plan op onderdelen moet worden aangepast, dat de doorbraak bij Schous onvoldoende is aangetoond, maar dat het scholencomplex, inclusief de kerk De Hoeksteen, wel plat mogen. En dus maken de gemeente en ontwikkelaar MAB zich op om te gaan slopen.

,,Het is maar hoe je de uitspraak leest. De Raad van State zegt dat het belang van het uitvoeren van het plan zwaarder weegt dan het behoud van het Carré van Dumont. Maar de Raad van State vindt de HBS-A wel markant. Wanneer je alleen de Hoeksteen, conciërgewoning en Mulo sloopt, valt de economische schade wel mee als de HBS-A blijft staan. Het bioscoopcomplex moet je dan schrappen, maar het casino kan wel, net als de andere nieuwbouw. Met een beetje schuiven is ook de volledige parkeergarage uit te voeren'', aldus Van Velzen.

Dat MAB dan met schadeclaims komt, begrijpt hij. ,,Daarom zou de gemeenteraad het college opdracht moeten geven om met MAB uit te zoeken wat de gevolgen zijn als de HBS-A blijft staan. Natuurlijk kost een aangepast plan geld, maar wanneer we de doorbraak bij Schous schrappen scheelt dat miljoenen.''De VVD heeft deze week overleg gevoerd met de stichting De Hoeksteen, het Cuypersgenootschap, de Vereniging Haerlem en de Bond Heemschut. ,,Zij moeten dan afzien van het behoud van het hele complex en gaan voor alleen de HBS-A. In een eerste reactie waren zij wel gevoelig voor ons plan.''

De VVD zal ook de andere fracties nog moeten overtuigen. Vooralsnog is een meerderheid van PvdA, GroenLinks, CDA en D66 voor de plannen van MAB. Lastig is ook dat een grote medestander van de VVD in deze zaak, de Stadspartij Leefbaar Haarlem, al maanden niet meer in de raad is geweest. Bovendien piekert MAB er niet over om de HBS-A te laten staan. ,,Maar bij de Raad van State verklaarde MAB nog dat als het moet de HBS-A wel kan blijven. Nou, laat de politiek ze dan die opdracht geven. Het voorstel van de VVD kan een doorbraak zijn, maar dan moeten raadsleden eens met hun hart stemmen en niet vasthouden aan fractiediscipline'', zegt Marianne Rietvink van De Hoeksteen.

Leidsch Dagblad, maandag 24 januari 2005

Provincie vindt vliegkamp geen monument

Saskia Buitelaar

VALKENBURG/KATWIJK - De Duitse verdedigingswerken van het historisch complex Marine Vliegkamp Valkenburg krijgen geen provinciale monumentenstatus. Dat stelt het dagelijks bestuur van Zuid-Holland.

Het voormalige vliegkamp wordt een belangrijke woningbouwlocatie en gedeputeerde staten (GS) willen flexibiliteit houden om straks plannen te maken, licht een woordvoerder toe. De barakken en bunkers liggen weliswaar in de groene zone buiten de beoogde bouwgrond, maar maken wel deel uit van het hele gebied dat wordt ontwikkeld. De cultuurhistorische waarde van het barakkencomplex is niet bijzonder genoeg om die ruimte op voorhand te claimen voor monumenten.

Als provinciale staten het standpunt van GS overnemen, gaat het advies naar de Rijksdienst voor Monumentenzorg. Die moet de cultuurhistorische waarden van het complex beoordelen in relatie tot de gehele oorlogsarchitectuur, vinden GS en beslissen of het een rijksmonument wordt, of niet. De provincie vindt overigens niet dat alles dan maar moet worden gesloopt. Bij het ontwikkelen en inrichten van het gebied wil de provincie proberen om de bijzondere objecten zo goed mogelijk in te passen in de nieuwbouwplannen.

Bij de gemeente Katwijk hebben zich al diverse ondernemers en organisaties gemeld die daar wel ideeën voor hebben, zegt wethouder Slings. ,,Dat varieert van een tuinarchitect tot een speelparadijs of een centrum voor natuur- en milieueducatie. Die ideeën hebben we op een stapel gelegd, in afwachting van de beslissingen van de provincie en de Rijksdienst voor Monumentenzorg.''

Voor de gemeente biedt juist een monumentenstatus de mogelijkheden om iets bijzonders met een aantal objecten te doen, zegt Slings. ,,Dan ben je gedwongen om er een passende functie voor te zoeken. Terwijl, als het complex geen monument wordt, er sloopaanvragen van de eigenaren zullen binnenkomen.'' De gemeente kan dan hooguit bemiddelen tussen de eigenaren en de ondernemers met ideeën.

Het complex Marine Vliegkamp Valkenburg bestaat uit de stenen kampgebouwen (vooral legeringgebouwen en barakken) die aan de westzijde en oostzijde van de Wassenaarseweg in Katwijk liggen. Verder zijn er overblijfselen van de verdedigingslinie de Atlantikwall, zoals betonbunkers en antitankgrachten. De luchthaven die nu wordt ontmanteld, maakt er geen deel van uit. De gemeenten Katwijk, Wassenaar en Valkenburg, op wiens grondgebied het complex ligt, verschillen van mening over het belang van de gebouwen. Wassenaar en Valkenburg willen zoveel mogelijk behouden, Katwijk bewaart liever enkele belangrijke onderdelen.

De eigenaar van de barakken aan de westkant van de Wassenaarseweg, het Duinwaterbedrijf Zuid-Holland, heeft de gemeente Katwijk al om sloop verzocht, omdat het er een natuurgebied wil maken. Ook voor Katwijk is dit belangrijk, omdat die natuur ter compensatie dient voor een ander stuk duingebied dat wordt weggesnoept voor de aanleg van de Westerbaan. In reactie daarop hebben de Federatie voor Luchtvaartarcheologie, de Stichting Menno van Coehoorn en het Cuypers Genootschap de provincie om een monumentenstatus verzocht. Zij vinden dat de barakken het behouden waard zijn.

Het laatste woord is binnenkort aan de Rijksdienst voor Monumentenzorg. Die heeft, zodra alle adviezen van de gemeenten en provincie binnen zijn, nog een klein half jaar de tijd om een beslissing te nemen.

De Limburger zaterdag 22 januari 2005

Bemiddelaar voor Maharishi

Nicole Kluijtmans

Vlodrop-Station - De Rijksdienst voor Monumentenzorg heeft een buitenstaander gevonden die wil bemiddelen in het conflict tussen de Maharishi en de bezwarengroepen. Professor A. Brenninkmeijer, hoogleraar aan de Universiteiten van Leiden, gaat helpen om een oplossing te vinden waar alle partijen vrede mee hebben.

Ruim een half jaar geleden kondigde de Rijksdienst voor Monumentenzorg aan te gaan zoeken naar een conflictbemiddelaar voor het vraagstuk over het klooster Sankt Ludwig in Vlodrop-Station. De Maharishi-organisatie, de eigenaar van het klooster, wil het pand slopen om er een nieuwe Vedische universiteit te bouwen. De heemkundevereniging, het Cuypersgenootschap en het Burgercomité strijden voor het behoud van het monumentale pand. Regelmatig staan de partijen voor de rechter. Een oplossing leek verder weg dan ooit.

Het was niet gemakkelijk om een bemiddelaar te vinden. Professor Alex Brenninkmeijer is hoogleraar staats- en bestuursrecht in Leiden, heeft zijn sporen verdiend in de mediation. Hij is vijfentwintig jaar betrokken geweest in verschillende functies bij de bestuursrechtspraak. Tot 2002 was hij vice-president van de Centrale Raad van Beroep (CRvB). Nu is hij raadsheer plaatsvervanger in het Gerechtshof in Den Bosch en bij de CRvB. Brenninkmeijer is nauw betrokken bij verschillende mediationopleidingen en adviseert overheden over de inpassing van mediation in de bestuurspraktijk.

Burgemeester R. Offermanns van de gemeente Roerdalen is blij dat de bemiddeling eindelijk kan beginnen. ,,Los van dit vraagstuk ben ik altijd al een grote voorstander van mediation geweest. Bij knelpunten en twisten kom je snel in juridische gevechten terecht waar niemand iets aan heeft. Een mediator brengt de partijen bij elkaar en is oplossingsgericht bezig. Ik ken de professor niet persoonlijk, maar ik heb er alle vertrouwen in dat hij de partijen op een lijn krijgt.''

Ook A. Op den Camp, van het Burgercomité Sankt Ludwig, is tevreden. ,,Er is een kans dat we er nu wel uitkomen. Maar dat kan alleen als alle partijen zich positief opstellen. Aan ons ligt het niet. Wij hebben herhaaldelijk aangegeven om de tafel te willen zitten met alle partijen.''

Gedurende de bemiddeling worden de juridische procedures stopgezet. Als de bemiddelingspoging slaagt zijn de rechtzaken niet meer nodig.

De Rijksdienst voor Monumentenzorg geeft pas commentaar als alle betrokken partijen formeel zijn geïnformeerd. De Maharishi vindt het nog te vroeg om iets naar buiten te brengen.

Haarlems Dagblad donderdag 20 januari 2005

Sloop scholen aan Raaks mag

Frans van den Berg

HAARLEM - De kerk De Hoeksteen, de mulo en de HBS-A op de hoek van de Raaks en de Zijlvest mogen worden gesloopt. Hoewel de HBS-A volgens de Raad van State karakteristiek is, weegt het belang van de geplande nieuwbouw (casino, bioscoopcomplex, winkels, parkeergarage en kantoren) zwaarder. De gemeente Haarlem en projectontwikkelaar MAB willen binnen enkele weken met de sloop en aansluitend de bodemsanering beginnen. In 2009 moet de nieuwbouw klaar zijn.

De stichting De Hoeksteen reageerde gisteren teleurgesteld op de uitspraak van de Raad van State. ,,Een sombere dag voor ons'', aldus een aangeslagen Marianne Rietvink. ,,Het is mooi dat de Raad van State zegt dat de HBS-A en de kerk karakteristiek zijn voor Haarlem, maar uiteindelijk laten zij toch het economisch belang zwaarder wegen. De Hoeksteen zet zich al jaren in voor behoud van het scholen- en kerkencomplex.
Na ruim anderhalf procederen bij de Raad van State heeft dit hoogste rechtscollege gisteren dan de knoop doorgehakt in het voordeel van de gemeente en ontwikkelaar. ,,We hebben er een glas champagne op gedronken, maar een overwinningsgevoel heb ik niet. Ik ben me er van bewust dat veel mensen in de stad hier grote moeite mee hebben. Maar de uitspraak is helder en we kunnen nu met de uitvoering beginnen'', kondigt wethouder Jur Visser aan.

Wel is de Raad van State tegen de sloop van het pand van ijzerhandel Schous om daarmee de entree van de Drossestraat bij de Gedempte Oude Gracht breder te maken. Ontwikkelaar MAB vond dat steeds essentieel om bezoekers richting de nieuwe functies aan de Raaks te lokken, maar vooralsnog vindt de Raad van State het behoud van het stratenpatroon belangrijker.
,,We moeten de noodzaak van die doorbraak beter onderbouwen en dus blijven we uitgaan van die nieuwe entree'', kondigt MAB-directeur Isaac Kalvisvaart aan. Ook op drie andere punten moet het plan 'technisch' worden aangepast.

De slepende juridische procedures leveren de gemeente in ieder geval een financiële tegenvaller van enkele miljoenen op. Extra kosten door renteverlies, de brand in de HBS-B, de bewaking, juridische kosten en dergelijke. Hoeveel de schade voor MAB is, maakt het bedrijf niet bekend.

De Limburger dinsdag 28 december 2004

Boete Maharishi na sloop pand

Van onze verslaggever

Roermond - Tienduizend euro boete voor de Maharishi-beweging en achthonderd euro boete voor de medewerker die in 2001 de slopers het commando gaf te beginnen met de sloop van het klooster Sankt Ludwig.

Deze straffen legde politierechter J.Mertens-Steeghs op voor de illegale start van de sloop van het monumentale pand in de bossen bij Vlodrop-Station. Zij veegde een groot deel van de juridische verweren van de advocaten van de stichting en de medewerker van tafel. De raadslieden hebben de politierechter er niet van kunnen overtuigen dat de start van de sloop op een vergissing berustte.

Op 12 september 2001 zetten de slopers de beuk in het klooster, tien minuten nadat de Raad van State de sloop juist verbood. Volgens J.Uijen van de Maharishi-organisatie was de start het gevolg van een communicatiestoornis tussen de medewerker die in Den Haag de uitspraak van de Raad van State bijwoonde en het thuisfront in Vlodrop. Hij kondigde onmiddellijk na de uitspraak aan in hoger beroep te gaan.

De politierechter heeft er rekening mee gehouden dat de strafprocedure al drie jaar loopt. Zij gaf de stichting en de medewerker daarom 20 procent korting.

De Limburger zaterdag 11 december 2004

Geldboete geëist tegen Maharishi na sloop klooster

Jos Emonts

ROERMOND - Tienduizend euro boete voor de Maharishi-beweging en 2500 euro boete voor de medewerker die in 2001 de slopers het commando gaf om de sloperskogel tegen het klooster Sankt Ludwig te slingeren.

Dat zijn de straffen die volgens officier van justitie I.Masselink passen bij ,,de onherstelbare schade'' die ruim drie jaar geleden is aangebracht aan het monumentale pand bij Vlodrop-Station.

De officier gelooft niet dat het destijds een misverstand was dat een kwartier nadat de Raad van State had beslist dat Sankt Ludwig gespaard moest blijven, een sloopbedrijf toch begon met de afbraak. Volgens Masselink stonden de slopers al in de startblokken, omdat toenmalig minister van Cultuur L.Hermans dreigde in te grijpen. De bewindsman had immers aangekondigd dat hij de Raad van State zou 'overrulen' als het sein voor de afbraak op groen werd gezet. Volgens J.Uijen van de Maharishi-organisatie ligt de situatie anders. Dat de beuk toch in Sankt Ludwig ging ondanks het 'nee' van de Raad van State was volgens hem een gevolg van een communicatiefout. De Maharishi-medewerker die het sein tot slopen had gegeven, zou door een collega die bij de uitspraak van de Raad van State aanwezig was, verkeerd zijn ingelicht. Uijen zegt dat hij wél had begrepen dat van afbraak geen sprake kon zijn. Hij had dan ook verordonneerd om niets te doen.

Advocaat M.van Stratum van de Maharishi-beweging betoogde dat er absoluut geen sprake was geweest van moedwil. Hij zei het zo: ,,Een al te enthousiaste sloopploeg is op gezag van een vrijwilliger van de organisatie die maar voor 10 procent in dienst is aan de slag gegaan. Dat had niet mogen gebeuren.''

In een uitgebreid juridisch verweer trachtte Van Stratum politierechter J.Mertens-Steeghs ervan te overtuigen dat het openbaar ministerie de Maharishi-beweging en de medewerker niet had mogen vervolgen. ,,Waarom heeft justitie de slopers niet aangepakt? Of de individuele bestuursleden van de stichting?'', vroeg Van Stratum zich af. Hij zei dat de monumentale waarde van Sankt Ludwig niet moet worden overschat.

Daar denken Burgercomité Sankt Ludwig, de heemkundevereniging Roerstreek en andere partijen anders over. Zij voeren al jaren een juridische strijd tegen de sloop. De Maharishi wil het gebouw afbreken omdat de ligging niet voldoet aan de principes van de beweging. Hij wil op de plek van het klooster een nieuwe vedische universiteit bouwen waarvan de ingang in oostelijke richting moet liggen

Politierechter J. Mertens-Steeghs wijst later deze maand schriftelijk vonnis.

Haarlems Dagblad, donderdag 02 december 2004

Invulling Oude Kern Bennebroek ligt weer stil

Hein Flach

BENNEBROEK - Het Cuypersgenootschap en de Vereniging Meerwijk in Bennebroek hebben bij het ministerie bezwaar ingediend tegen de afwijzing van het kloostercomplex als rijksmonument. Dat betekent dat de herinrichting van de Oude Kern weer wordt vertraagd.

De rijksdienst voor de Monumentenzorg liet de gemeente Bennebroek vorige maand weten dat het Luciaklooster, de rectoraatswoning, de Josephkerk, de pastorie en de Sint Franciscusschool geen bescherming krijgen als rijksmonument. Een aanvraag hiertoe was in mei 2002 door het Cuypersgenootschap ingediend. Het genootschap zet zich in voor behoud van negentiende en twintigste eeuws erfgoed.

Meteen na de afwijzing liet woordvoerder Leo Dubbelaar van het Cuypersgenootschap weten de argumentatie van Monumentenzorg om de aanvraag af te wijzen 'uiterst mager' te vinden. Dat ook de vereniging Meerwijk nu een bezwaarschrift heeft ingediend is niet verrassend. Het is deze vereniging geweest die het Cuypersgenootschap in 2002 heeft ingeschakeld.

Bennebroek is momenteel bezig de Oude Kern opnieuw in te vullen. Partners in het nieuwe project zijn gehandicapteninstelling De Hartekamp en corporatie Pré Wonen. In september besloot de gemeenteraad in te stemmen met de aankoop van de moestuin van het klooster, waarop de nieuwe Franciscusschool deels wordt gebouwd. ,,Maar voorlopig kan er dus geen een steen op de andere worden gezet'', aldus een woordvoerder.

Tubantia, donderdag 14 oktober 2004

B en W: Hart van Zuid geen monument 'Bescherming voldoende'

HENGELO - Het college van Burgemeester en Wethouders van Hengelo stemt niet in met de aanvraag van het Cuypersgenootschap om 22 gebouwen in Hart van Zuid aan te wijzen tot Rijksmonument. Het college volgt hiermee het advies van Hengelose Monumentencommissie op.

Het Hengelose college is het niet eens met de visie van het Cuypersgenootschap. Volgens wethouder G. Weber wil het genootschap als het ware een glazen stolp over de gebouwen heen zetten, zodat alles precies zo blijft als het is. B en W wil echter het industrieel erfgoed in Hart van Zuid behouden, maar daarbij de gebouwen wel aanpassen aan de gebruikersfunctie. Het Cuypersgenootschap diende het verzoek mede namens de Bond Heemschut in.

De aanvraag van het genootschap kwam voor de gemeente als een verrassing. Er lag namelijk al een convenant tussen de gemeente, provincie, projectontwikkelaar Van Wijnen, het Oversticht en de Rijksdienst voor de Monumentenzorg, voor behoud van het industrieel erfgoed in het gebied.

De gemeente geeft aan dat het Cuypersgenootschap meerdere malen is benaderd om mee te praten over de plannen en continu op de hoogte is gehouden. Het Cuypersgenootschap ontkent dit. R.H. Vossebeld, secretaris van het genootschap: 'Van het convenant zijn wij nooit op de hoogte gebracht. Er is ooit sprake van geweest dat wij zitting zouden mogen nemen in een klankbordgroep, maar ook daar zijn wij nooit voor gevraagd.'

Wethouder H. Nijhof noemt de aanvraag 'overdreven'. 'Er zit zelfs een fietsenstalling bij.' De afwijzing van de aanvraag door B en W, kwam voor het Cuypersgenootschap niet als een verrassing. Toch vind het genootschap de afwijzing jammer.

De aanvraag van het Cuypersgenootschap dreigt de bouwplannen voor het nieuwe ROC in Hart van Zuid te vertragen. De school moet in 2007 open. Door het verzoek van het Cuypersgenootschap geldt er een zogenaamde voorbescherming en kan er nog niet begonnen worden met de bouw, die in 2005 van start zou moeten gaan. De Hengelose Monumentencommissie adviseerde B en W om niet met de aanvraag van het Cuypersgenootschap in te stemmen omdat de commissie van mening is dat de 22 objecten kwalitatief gezien niet de status van rijksmonument verdienen. Bovendien hebben diverse andere panden in Hart van Zuid wel de status van Rijksmonument. Andere hebben de status gemeentelijk monument. De commissie is van mening dat de mix van rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten in combinatie met het 'Convenant Industrieel Erfgoed' voldoende is voor het behoud van het industrieel karakter van Hart van Zuid.

Vossebeld van het Cuypersgenootschap gelooft er niets van: 'Het convenant is misschien wel een mooi papier, maar biedt geen enkele garantie dat het industrieel karakter van het terrein gewaarborgd blijft.'

Haarlems Dagblad, dinsdag 05 oktober 2004

Links haalt uit naar welstandscommissie

Frans van den Berg

HAARLEM - GroenLinks en de PvdA hebben de aanval geopend op de gemeentelijke welstandscommissie. De partijen vinden het onbegrijpelijk dat de commissie de Raaksgebouwen eerder afwees als rijksmonument, maar ze nu opeens wel een gemeentelijk monument vindt. ,,Het lijkt erop dat het is gebaseerd op protesten uit de stad. In dat geval is het erg onprofessioneel."

Dat schrijven Ali Oass en Stan Kaatee, de fractievoorzitters van GroenLinks en PvdA, in een brief op poten aan de welstandscommissie. De aanval is uniek voor Haarlemse begrippen. Het duo zet zelfs vraagtekens bij het nut van de adviescommissie.

Over het advies zelf laten de twee collegepartijen zich niet uit. ,,Het gaat ons om zorgvuldigheid en consequent zijn. Juist bij die belangrijke vergadering waren twee van de vijf leden afwezig, onder wie de voorzitter. Wanneer dan slechts twee van de drie voor aanwijzing tot gemeentelijk monument zijn, noem ik dat geen zorgvuldig advies. Zeker niet wanneer dat er ligt net voordat de Raad van State een besluit moet nemen over het plan'', licht Oass de brief toe.

De partijen wijzen erop dat de twee scholen en twee kerken eerder niet interessant waren voor de rijksmonumentenlijst, maar nu wel voor de gemeentelijke. ,,Op basis van het eerste advies zijn daarna de sloop- en nieuwbouwplannen uitgewerkt, heeft de gemeenteraad een besluit genomen en zijn contracten getekend en daarmee financiële verplichtingen aangegaan. Echt, het verschil tussen rijks- en gemeentelijk monument is flinterdun. Dit is meehuilen met de wolven in het bos'', oordeelt Kaatee.

De voorzitter Oxenaar van de welstandcommissie heeft de brief van de raadsleden nog niet gekregen. Secretaris Ronald Algra is wel al bezig een antwoord op te stellen. Hij bevestigt dat op 7 september slechts drie van de vijf leden aanwezig waren. Andere aanwezigen zoals de stadsarchitect en de twee architectuurhistorici hadden geen stemrecht. ,,Maar de afwezige leden hebben wel ingestemd met het advies. Het was al voorbesproken. Het is juist heel zorgvuldig opgesteld.''

Algra benadrukt dat er een groot verschil is tussen een rijks- en gemeentelijk monument. ,,Landelijk heb je meer van dergelijke complexen en dus is de Raaks niet van landsbelang. Maar in Haarlem zelf is maar een complex van twee scholen met twee kerken van de hand van Dumont. Het zou juist ongeloofwaardig zijn om te zeggen dat het van geen belang is voor Haarlem. Bovendien zijn er steeds meer rapporten over de Raaks verschenen. Dit was pas de eerste keer dat de commissie werd gevraagd om zich uit te spreken over de gemeentelijke status.''

Formeel valt de commissie onder verantwoordelijkheid van wethouder Rietdijk. Die laat weten niet te willen reageren. ,,Het is een onafhankelijke commissie die mag adviseren wat ze wil.'' Overigens heeft het college het advies naast zich neergelegd. Er waren geen nieuwe argumenten om de Raaks alsnog tot monument uit te roepen en daarmee een streep te halen door het contract met de MAB. Het wachten is nu op een besluit van de Raad van State, dat binnen vijf weken wordt genomen.

Haarlems Dagblad, dinsdag 28 september 2004

Invulling Raaksgebied nog steeds onzeker

Frans van den Berg

DEN HAAG - De invulling van het Raaksgebied staat nog geenszins vast. Zo wordt er rekening mee gehouden dat het multiplex bioscoopcomplex er uiteindelijk niet komt en dat dit deel van de nieuwbouw dan een andere invulling krijgt. Maar de kans is ook aanwezig dat de Raad van State volgende maand uitspreekt dat het plan wordt afgekeurd of moet worden aangepast. De gemeente Haarlem bepleitte gisteren bij het hoogste rechtscollege in Den Haag dat de plannen van projectontwikkelaar MAB worden uitgevoerd.

,,Plannen die indertijd na zorgvuldige inspraak met een nipte raadsmeerderheid zijn aangenomen en waar we contractueel aan vast zitten. Het verzet tegen de sloop van de HBS-A is steeds heftiger geworden en over hergebruik van oude panden wordt anders gedacht, maar de overeenkomst ligt er. Pas na een negatief besluit van de Raad van State kunnen we alternatieven gaan ontwikkelen'', verklaarde wethouder Visser waarom plannen van stichting De Hoeksteen niet zijn bekeken.

Wat de Raad van State binnen zes weken gaat besluiten is nog volstrekt een raadsel. Niemand durfde daar na afloop een voorspelling over te doen. De staatsraden buigen zich formeel niet over de vraag of de HBS-A wel of niet behouden moet blijven. Wel wordt beoordeeld of het huidige nieuwbouwplan past binnen het beschermd stadsgezicht. En dus vroeg raadsraad De Savornin Lohman of het zicht op de Bavo behouden bleef. Vanaf de Raaks bleef dat, ondanks een uitstekende zijkant van de hogere nieuwbouw. Wel volgt de nieuwbouw niet de lijn van de bestaande gebouwen.

Op de ene plek springt de nieuwbouw naar voren en op de andere naar achteren. Van de Vestestraat blijft straks maar een klein straatje over.

Over de functies in de nieuwbouw had de Raad van State ook vragen, met name omdat de gemeente werkt met maximale vierkante meters voor winkels, kantoren, horeca en dergelijke. De gemeente wil daarmee voorkomen dat er te veel horecazaken of winkels komen. Mocht de bioscoop er niet komen, zoals De Hoeksteen beweerde, dan kan er dus binnen het gebied geschoven worden met functies. MAB benadrukte echter dat er nog altijd een overeenkomst ligt met de bioscoopexploitant en dat de bouwplannen op dit moment niet worden aangepast.

MAB en de gemeente Haarlem betoogden dat het nieuwbouwplan, met een totale investering van honderd miljoen euro, een economische impuls betekent en het gebiedje beter laat aansluiten op de historische binnenstad. De tegenstanders van de plannen benadrukten juist dat de Raakspanden een goede overgang vormen tussen die binnenstad en de 20ste eeuwse uitbreidingen. Iedereen was het er wel over eens dat de parkeergarage tegen de vlakte mag.

Dagblad De Stem, donderdag 9 september 2004

'Dit is gelukkig voor het monument'

Peter de Leeuw

BREDA - Met de uitspraak van de Raad van State dat de Heilig-Hartkerk in Breda een rijksmonument dient te blijven, zijn de staatssecretaris van Cultuur en de Rijksdienst voor de Monumentenzorg (RvdM) in het gelijk gesteld. De staatssecretaris verleende de kerk eind 2001 die status.

Bredanaars demonsteren in het jaar 2000 op de Grote Markt tegen de plannen voor sloop van de Heilig-Hartkerk. (Foto Johan van Gurp)

„Het is op de eerste plaats gelukkig voor het monument“, zegt woordvoerder B. de Vries van de RvdM in Zeist. „Gelukkig hebben we het recht aan onze zijde gekregen.“

De kerk aan de Baronielaan is een neogotische schepping uit 1900 van architect P.J. van Genk (1844-1919), die rond 1930 is uitgebreid. Samen met de voormalige pastorie en het vroegere klooster vormt het kerkgebouw een ensemble, dat beeldbepalend is in dat deel van de stad.

Emancipatie
De waarde van het ensemble en de plaats aan de Baronielaan zijn redenen geweest voor de staatssecretaris de kerk tot monument te verklaren. Daarbij hebben ook de cultuurhistorische waarde (als uiting van de emancipatie van de katholieken), architectuurhistorische waarde, het belang van het oeuvre van Van Genk, de gebrandschilderde ramen van de glazeniers Colette en Nicolaes en de gaafheid en herkenbaarheid van de kerk een belangrijke rol gespeeld.

De Stichting Woonzorg Nederland (SWN) en de Ouwehand Bouw Groep en Ouwehand Bouw Projecten hebben het besluit van de staatssecretaris eerder bij de rechtbank in Den Haag aangevochten. Ze zijn door de rechtbank in het ongelijk gesteld en hebben daartegen, zo is gisteren gebleken, tevergeefs beroep aangetekend bij de Raad van State.

Nadat het bisdom de kerk in 1986 aan de eredienst onttrok, heeft een aantal parochianen de kerk bezet totdat zij door de politie uit het gebouw werden gedragen. Twee jaar later is de kerk gekraakt. De krakers zijn tot op de dag van vandaag de beheerders van het gebouw.

Gelovige tegenstanders van de kerksluiting hebben na de bezetting hun bezwaren kenbaar gemaakt in het Vaticaan en een eigen noodkerkje in gebruik genomen. Ook hebben zij tot in de jaren negentig met juridische middelen geprobeerd de monumentenstatus voor de kerk te verkrijgen. Maar de Raad van State bepaalde in 1999 dat het voormalige godshuis die status niet verdiende.

Positief
„Maar toen ging het nog over de vraag of de kerk van nationaal belang was en vooruitlopend op het Monumenten Selectie Project (MSP) op de lijst moest komen“, zegt De Vries van de RvdM. „Inmiddels zijn er in heel het land door het MSP acht- é tienduizend monumenten bijgekomen en daar hoort de Heilig-Hartkerk wel bij. Bovendien hadden we nu een positief advies van de provincie, gemeente en de Raad voor Cultuur. Daarom heeft de staatssecretaris de kerk tot monument verklaard. Terecht volgens de Raad van State.“

Nadat burgemeester en wethouders in 2000 aan de firma Ouwehand een sloopvergunning wilden verlenen voor de kerk, stak er een storm van protest op in de stad. Een regen van bezwaarschriften volgde. De tegenstanders van sloop verenigden zich in de Stichting Toekomst H.-Hartkerk. „We wilden vooral naar de toekomst kijken en niet omzien naar het verleden“, zegt voorzitter H. Westhoff van de stichting.

Op grond van het bezwaarschrift van de stichting hebben B en W de aanvraag voor sloopvergunning buiten behandeling gesteld. Ruim een jaar later verklaarde de staatssecretaris de kerk tot monument, waarmee de firma Ouwehand en SWN de pas werd afgesneden om de kerk af te breken.

Na de sluiting van het godshuis in de jaren tachtig heeft het kerkbestuur, waarin op dat moment uitsluitend medewerkers van het bisdom zaten, de kerk verkocht aan projectontwikkelaar Amstelland. In het contract liet het bestuur opnemen dat de kerk tegen de vlakte moest.

Woordvoerder J. Willems van het bisdom zegt niet te weten of het kerkbestuur indertijd geld heeft ontvangen van Amstelland, dat geen kans heeft gezien een sloopvergunning te verkrijgen en appartementen op de kaalslag te bouwen. Amstelland heeft de kerk vervolgens afgestoten. Eenzelfde kwestie speelt nu tussen SWN en de firma Ouwehand, die de kerk pas geleverd zou krijgen en zou betalen aan SWN zodra het vroegere bedehuis mocht worden gesloopt.

Bestuur
Volgens Willems bestaat er tot op heden een bestuur van de Heilig-Hartkerk in liquidatie. Secretaris H. Lommers van bisschop M. Muskens is de vertegenwoordiger van dat bestuur. Dat moet volgens Willems toezicht houden op de gebrandschilderde ramen en de klokken in het rijksmonument aan de Baronielaan. Lommers laat via Willems weten niet te kunnen zeggen of het bestuur indertijd geld heeft ontvangen voor de kerk.

Haarlems Dagblad, woensdag 08 september 2004

Welstand: hele Raaks op monumentenlijst

John Oomkes

HAARLEM - De HBS-A, HBS-B, de Mulo, de Wijn- en Hoeksteenkerkjes, kortom de integrale schepping van architect Dumont in het Raaksgebied, moet op de gemeentelijke monumentenlijst. Dat vindt de meerderheid van de Haarlemse commissie welstand en monumenten.

De welstandscommissie is de belangrijkste adviseur van B en W op bouwkundig en bouwhistorisch terrein. Ze bevestigt na uitgebreid bronnenonderzoek en inspectie de stedebouwkundige, architectonische, en historische betekenis van de gebouwen in het Raaksgebied.

Een minderheid van de commissie, onder wie stadsarchitect Joop Slangen, onderschrijft de argumentatie, maar vindt de HBS-A en de Mulo minder uniek: die zouden wel voor sloop in aanmerking moeten komen. Alle Raakspanden, op de HBS-B na, staan op de nominatie te wijken voor een groot stadsvernieuwingsplan met woningen, kantoren, winkels, een parkeergarage en een bioscoopcomplex.

Het meerderheidsstandpunt van de welstandcommissie verraste tegenstanders van de Raaksplannen, Stichting De Hoeksteen voorop, gistermiddag volkomen. Tot dusver verzet de gemeente zich namelijk tegen een monumentenstatus voor het Raakscomplex. Zo werd bij eerdere procedures voor de Raad van State verwezen naar een rapport van de Technische Universiteit Delft waarin de betekenis van de panden werd gekleineerd.

B en W wacht volgens wethouder Jur Visser (CDA, grote projecten) af wat de Raad van State tijdens twee zittingen (27 september en half oktober) beslist. Visser: ,,Verder willen we een betrouwbare partner zijn voor projectontwikkelaar MAB. We moeten als stadsbestuur afwegen wat de consequenties zijn als we het contract eenzijdig zouden moeten opzeggen. Dat kost miljoenen''.

Monumentenstatus of niet, het stadsbestuur zal de noodzaak tot sloop na de ommekeer van de welstandscommissie beter moeten onderbouwen, verwacht Hoeksteen-spreekbuis Marianne Rietvink. ,,Wijzen B en W het advies van de commissie af, dan zien we het stadsbestuur opnieuw voor de rechter.''

Eindhovens Dagblad, dinsdag 7 september 2004

Rijk: waarde niet uitzonderlijk genoeg

NatLab toch geen monument

Peter Scholtes

EINDHOVEN - Het voormalige Natuurkundig Laboratorium (NatLab) op Strijp S krijgt niet de rijksmonumentenstatus. Dat heeft de Rijksdienst voor de Monumentenzorg bepaald, in afwijking van adviezen van de Eindhovense gemeenteraad en de Raad voor Cultuur. De Eindhovense gemeenteraad adviseerde om delen van het oude NatLab te beschermen. De Raad voor Cultuur acht het gehele complex zelfs monumentwaardig.<
De Eindhovense gemeenteraad adviseerde om delen van het oude NatLab te beschermen. De Raad voor Cultuur acht het gehele complex zelfs monumentwaardig.

De Rijksdienst voor de Monumentenzorg vindt dat de cultuurhistorische waarde van de gebouwen niet uitzonderlijk genoeg is om ze op de rijkslijst te plaatsen. In principe wijst de dienst geen bouwwerken van voor 1940 meer aan, omdat die eerder al zijn geïnventariseerd. Alleen in geval van nieuwe feiten die wijzen op een 'zeer uitzonderlijke waarde' kan een gebouw alsnog op de lijst komen.

De aanvragers van de rijksmonumentenstatus voor de drie belangrijkste gebouwen van het complex, het Cuypersgenootschap en de stichting Lichthof, zijn teleurgesteld over het besluit. Het Cuypersgenootschap heeft er meteen bezwaar tegen aangetekend. „We vinden dat de argumentatie rammelt“, zegt een woordvoerder. In het advies roemt de rijksdienst namelijk wel de cultuurhistorische waarde van het NatLab, 'vanwege het belang voor de wetenschap: Philips als denktank voor de moderne technologie – ook mondiaal'.

Door het bezwaar van het Cuypersgenootschap tegen de afwijzing genieten de NatLab-gebouwen nog steeds de zogenoemde voorbescherming. Dat betekent dat alleen met een monumentenvergunning iets aan de gebouwen kan worden gewijzigd. Tegen die vergunning zou het Cuypersgenootschap dan echter weer een bezwaarprocedure kunnen starten.

De plannenmakers van Strijp S willen bij de herontwikkeling van het terrein delen van het complex inpassen, maar minder dan het Cuypersgenootschap en de stichting Lichthof voorstaan. „In de huidige plannen wordt het NatLab niet voldoende veiliggesteld. Het ligt heel snel in het spanningsveld van de economie“, is de visie van T. Tummers van stichting Lichthof.

B en W van Eindhoven zouden (delen van) het complex wel op de gemeentelijke monumentenlijst kunnen plaatsen. Dat is volgens een gemeentewoordvoerster nog niet de bedoeling. De gemeente wil dat eerst het herontwikkelingsplan wordt uitgewerkt.

Gooi en Eemlander, maandag 06 september 2004

Verder verval dreigt voor Clemenskerk

Eddie de Paepe

HILVERSUM - Door de impasse rond de Hilversumse Clemenskerk dreigt het negentig jaar oude gebouw verder te vervallen. Het Bisdom Haarlem, eigenaar van de kerk, beraadt zich op nieuwe stappen nu de Raad van State de aanwijzing tot rijksmonument heeft bevestigd.
De strijd rond de St. Clemens Maria Hofbauer Kerk, op de hoek van de Bosdrift en de Gijsbrecht van Amstelstraat, woedt al jaren. Omdat het aantal parochianen bleef afnemen - en er geen geld was voor onderhoud en restauratie - besloot het bisdom Haarlem in 1995 de kerk te sluiten. De laatste eredienst vond in oktober '96 plaats. De parochianen verhuisden naar De Waaier in Kerkelanden.

Het bisdom was van plan het door architect Jan van Gils ontworpen gebouw te slopen om plaats te maken voor nieuwbouw. Daar werd een stokje voor gestoken door de activiteiten van de lokale stichting Vrienden van de Clemens, die ijverde voor een nieuwe (culturele) bestemming van de kerk, en het landelijk opererende Cuypersgenootschap. Met als resultaat dat de Clemenskerk een plaatsje kreeg op de lijst met rijksmonumenten. Tot groot ongenoegen van het bisdom Haarlem, dat in de afgelopen jaren - zonder succes - zijn gelijk probeerde te halen bij achtereenvolgens het ministerie, de Haarlemse rechtbank en de Raad van State.

De afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State bevestigde onlangs definitief de aanwijzing van de Clemenskerk tot rijksmonument. Het bisdom beraadt zich momenteel op nieuwe (juridische) stappen, meldt woordvoerder Emiel Duijsens van de Advies- en Beheersstichting Kerkelijk Onroerend Goed R.K. Bisdom van Haarlem, eigenaar van de Clemenskerk. ''Dit is geen op zichzelf staand geval. Deze problematiek geldt voor de hele kerkprovincie in Nederland. Misschien moeten we op Europees niveau juridische stappen ondernemen.''

Het bisdom heeft, onder meer in overleg met de gemeente, vele mogelijkheden voor het behoud van het gebouw bekeken. ''Dat is evenwel op niets uitgelopen.'' Verkoop van de kerk moet niet alleen geld in het laatje brengen maar ook zicht geven op een duurzame exploitatie, licht Duijsens toe.

''De bisschoppen vinden dat de Nederlandse staat ook oog moet hebben voor onze problematiek'', benadrukt hij. ''Onze klacht is dat er door de aanwijzing als rijksmonument beslag wordt gelegd op ons bezit. Daardoor wordt de waarde in het economisch verkeer aanzienlijk minder.''

Het bisdom stoort zich ook aan het optreden - 'te pas en te onpas' - van het Cuypersgenootschap. ''Het is frustrerend. Zij hebben geen enkel oog voor de belangen van anderen, alleen maar voor de eigen doelstellingen. Het is irreëel. Waarom moeten wij in Nederland zoveel van deze zelfde soort monumenten hebben?"

Ondertussen staat de kerk aan de Bosdrift nog steeds leeg. Het onderhoud blijft tot het absolute minimum beperkt. Duijsens: ''Als er geen nieuwe bestemming is, kan niemand van ons verwachten dat wij er geld insteken. We houden het gebouw alleen wind- en waterdicht.'' Hij geeft toe dat de Clemenskerk langzaam staat te vervallen. ''Maar dat is de verantwoordelijkheid van álle betrokkenen.''

Gooi en Eemlander, donderdag 19 augustus 2004

Clemenskerk definitief monument

DEN HAAG - HILVERSUM - De Raad van State heeft de aanwijzing van de Sint Clemens-Maria Hofbauerkerk aan de Bosdrift in Hilversum als rijksmonument definitief bevestigd. In een gisteren gepubliceerde uitspraak heeft het rechtscollege alle bezwaren van het bisdom in Haarlem, beheerder van de kerk, tegen de monumentenstatus verworpen.

Het bisdom wil het kerkgebouw het liefst slopen en de grond voor nieuwbouw bestemmen. Met het slinkende aantal parochianen heeft het bisdom geen geld om de kerk, waarin geen erediensten meer worden gehouden, te onderhouden. Restauratie van de al jaren leegstaande kerk gaat handenvol geld kosten. De Raad van State stelt echter vast dat het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OC&W) de kerk terecht de status van rijksmonument heeft gegeven.

Het uit het begin van de vorige eeuw stammende kerkgebouw en het interieur ervan is waardevol genoeg om voor het nageslacht te bewaren. Ook de locatie van de kerk ten opzicht van de door Dudok ontworpen woonwijk is van monumentaal belang.
Het feit dat het bisdom door de monumentenstatus niet meer in alle vrijheid over de toekomst van de kerk kan beslissen speelt volgens het rechtscollege in de zaak geen rol.

De Advies en Beheersstichting Kerkelijk Onroerend Goed RK Bisdom was van mening dat de aanwijzing van het kerkgebouw in strijd was met de Monumentenwet, omdat niet van tevoren zou zijn overlegd met de eigenaar. De Raad van State oordeelt echter op grond van de processtukken dat er voldoende overleg is geweest.

Tubantia, donderdag 19 augustus 2004

Geen glazen stolp

HENGELO - Het Cuypersgenootschap stelt voor om 22 gebouwen in het Hengelose Hart van Zuid de status van Rijksmonument te geven. De voorzitter Evert Jan Krouwel van de monumentencommissie in Hengelo vindt het jammer dat het genootschap deze stap neemt.

Hij wijst naar de voormalige gieterij op het Storkcomplex. 'De binnenkant is echt heel bijzonder', vertelt de voorzitter van de monumentencommissie. 'We hebben een gegadigde die in het gebouw wil. Daarom moeten we heel zuinig zijn met het ROC.'

Voor het Cuypersgenootschap waren de plannen met de voormalige gieterij de spreekwoordelijke druppel. Het genootschap dat zich inzet voor het behoud van 19e en 20e eeuwse waardevolle architectuur vroeg onlangs voor 22 objecten in Hart van Zuid de status van rijksmonument aan. Kort voor de zomervakantie presenteerde Krouwel de plannen met de gieterij aan het genootschap. 'Ze zijn toen ontzettend geschrokken en korte tijd later vroegen ze de rijksmonumentstatus aan voor ondermeer dit gebouw.'

Krouwel vindt het jammer dat het genootschap deze stap neemt. 'Ik en Hubert Jan Henket zitten in het supervisieteam van het project Hart van Zuid om te kijken naar de plannen vanuit de waarde die het gebied heeft als industrieel erfgoed.' Zeker hij had ook op- en aanmerkingen op de plannen van de architect met het gebouw, maar Krouwel vindt het genootschap te ver gaan. 'Zij noemen het een desastreus plan, terwijl wij juist proberen het karakter van het pand te bewaren en het gebouw een nieuwe functie te geven. Een gebouw is meer dan een buitenkant. Daar kijkt het genootschap veel te veel naar.'

Het genootschap wil volgens Krouwel een glazen stolp over de gebouwen heenzetten. 'Je kunt een gebouw niet bewaren door het rijksmonument te laten worden en dan te roepen: afblijven. Het gaat om de uitstraling van het geheel als industriecomplex.'

Krouwel rijdt met zijn auto naar het Insulindecomplex dat het genootschap ook op de monumentenlijst wil zetten. Het gebouw aan de Langelermaatweg staat al jaren leeg. 'We wilden graag zien wat voor een waarde het gebouw heeft, maar we mochten er niet in van Stork vanwege het instortingsgevaar. Uiteindelijk kwamen we met de flora- en faunawet binnen. Er nestelen namelijk bijzonder vleermuizen. We namen een paar biologen daarvoor mee en ontdekten dat het gebouw allerlei bijzondere dakconstructies bezit. Nu wordt onderzocht wat voor een functie we het gebouw kunnen geven. Ik vind dat we heel goed bezig zijn.'

Tubantia, vrijdag 20 augustus 2004

'Genootschap is net Ibrahimovic'

HENGELO - De projectdirecteur van Hart van Zuid vergelijkt het Cuypersgenootschap met de harde en eigenzinnige voetballer Ibrahimovic. 'Die deelde tegen Nederland twee forse beuken uit. Is dat netjes? Het is gewoon een fysieke speler en hij mocht in het veld blijven.'

Het Cuypersgenootschap dat zich sterk maakt voor monumentale panden, is de projectdirecteur in de wielen gereden met een aanvraag bij de Rijksdienst voor de Monumentenzorg om 22 gebouwen in Hart van Zuid te benoemen tot rijksmonument. Daaronder is de ijzergieterij in Lansinkveld waar de nieuwe school van het ROC Oost Nederland moet komen.

Nieuwenhuizen herkent in het genootschap de eigenzinnigheid van de voetballer. De groep heeft al in 2000 laten weten naar Hart van Zuid te kijken en te overwegen voor het geheel de status van Rijksmonument aan te vragen. Daarna is er geregeld contact geweest, heeft het genootschap alle stukken van Hart van Zuid ontvangen maar liet het zich niet inpassen in het overlegproces dat Nieuwenhuizen met veel betrokkenen wel voert.

De stoot die het in dit vergevorderde stadium uitdeelt, komt Nieuwenhuizen slecht uit omdat het z'n tijdschema onder druk zet. De planning is om in april met de ontmanteling van de ijzergieterij te beginnen. Mogelijk is dat niet haalbaar.

Volgens de procedure die nu loopt heeft de Rijksdienst voor de Monumentenzorg tien maanden de tijd voor een afweging. Tot het oordeel kan het fabrieksgebouw niet worden gesloopt. Er wordt in Hengelo niet vanuit gegaan dat het pand werkelijk de monumentenstatus kan krijgen, zo bleek eerder uit uitlatingen van de voorzitter van de Hengelose monumentencommissie.

Nieuwenhuizen wil de Rijksdienst vragen rekening te houden met de belangen van Hart van Zuid. 'Het mag ook in twee maanden', zegt hij. Monumentenzorg is nauw betrokken geweest bij de planontwikkeling en heeft het convenant ondertekend dat de hoofdlijnen vastlegt.

Nieuwenhuizen zegt van de Rijksdienst nooit signalen te hebben ontvangen dat de ontmanteling van de gieterij niet zou kunnen. In de nieuwe school wordt alleen de structuur (richting en ruimte) en de vloer van de gieterij gebruikt. Nieuwenhuizen: 'Maar omdat het gebouw geen monumentale status heeft, hoefde de Rijksdienst daar niet naar te kijken. Nu zal hij dat wel moeten doen. Iedereen komt meer op scherp te staan. Wij zullen steeds verwijzen naar het convenant met de waardebepalende elementen en stedebouwkundige structuren.'

Tubantia, woensdag 18 augustus 2004

Wellicht 22 rijksmonumenten in nieuwe wijk Hart van Zuid

HENGELO - De kans is groot dat Hengelo binnenkort 22 rijksmonumenten rijker is. De Rijksdienst voor de Monumentenzorg buigt zich over een aanvraag van het Cuypersgenootschap om 22 objecten in Hart van Zuid rijksmonument te maken, waaronder de oude gieterij en de koeltorens van Stork.

De rijksdienst heeft het verzoek ontvankelijk verklaard.

De gemeente reageert dubbel op het verzoek. 'We zoeken uit in hoeverre dit problemen oplevert voor de plannen in Hart van Zuid', zegt een woordvoerder. 'Er zit nu vaart in de bouwprocedure voor het nieuwe ROC. De gieterij maakt daar deel van uit. Het is jammer als de monumentenstatus van de gieterij vertraging betekent voor de bouw van de school.'

Tegelijkertijd vindt Hengelo het belangrijk dat het industrieel erfgoed in Hart van Zuid behouden blijft. 'Dat maakt het juist tot een bijzonder gebied.' Over het behoud is een convenant gesloten tussen de gemeente, provincie, projectontwikkelaar Van Wijnen, het Oversticht en de Rijksdienst voor de Monumentenzorg. Zij overleggen binnenkort over de mogelijke consequenties van de eventuele monumentale status. De gemeente wil haast maken met het overleg, omdat de bouwplannen van het ROC niet vertraagd mogen worden. De nieuwe school in Hart van Zuid moet in 2007 open. Door het verzoek van het Cuypersgenootschap geldt er een zogenaamde voorbescherming. Dat houdt in dat vanaf nu ook de Rijksdienst voor de Monumentenzorg moet oordelen over bouwkundige wijzigingen.

De Limburger, woensdag 02 juni 2004

Zaak tegen Maharishi uitgesteld

Erwin Schmidt

Roermond - De Maharishi European Research University (Merum) in Vlodrop en vrijwilliger G.R. van die organisatie hoeven zich vandaag voor de Roermondse politierechter niet te verantwoorden voor het opzettelijk vernielen en of beschadigen van het beschermde monument Sankt Ludwig in Vlodrop. Justitie heeft te elfder ure de dagvaardingen ingetrokken. In de zaak zou nader onderzoek nodig zijn.

In september 2001 startte Merum zonder sloopvergunning met het afbreken van het klooster Sankt Ludwig, dat als Rijksmonument te boek staat. Nota bene op de dag dat de Raad van State de sloop verbood, gaf Merum slopersbedrijven de opdracht aan het werk te gaan. Voordat de gemeente Roerdalen de sloop stillegde, was er voor miljoenen schade toegebracht aan het pand. Het oude klooster op het terrein van de Maharishi-beweging moet wijken, omdat de organisatie op die plek een nieuwe Vedische Universiteit wil bouwen.

Een woordvoerder van de Heemkundevereniging Roerstreek, die samen met het Cuypers Genootschap destijds aangifte deed van de sloop, reageert teleurgesteld op het uitstel. ,,Het is inmiddels tweeënhalf jaar geleden dat het is gebeurd. Er is genoeg tijd geweest voor onderzoek. Het gaat ons er niet om die mensen te pakken die erbij betrokken waren. Maar volgens de Monumentenwet is er sprake van een misdrijf. Als daar alsmaar niks tegen gedaan wordt, is dat een vrijbrief voor anderen om ook zo met monumenten om te gaan.''

Vooralsnog is er sprake van uitstel van de strafzaak tegen Merum en de 53-jarige vrijwilliger G.R. uit Vlodrop. Maar de zaak tegen Merum-bestuurslid J.U. is inmiddels geseponeerd, omdat er 'in het geheel geen bewijs is of kon worden vergaard', stelt de afdeling slachtofferinformatie van justitie in een brief aan de Heemkundevereniging.

olgens de raadsman van de Maharishi-beweging, M.van Stratum van Moszkowicz Advocaten in Amsterdam, is het dossier 'helemaal niet zo dik'. De complexiteit van de zaak kan volgens hem niet de reden zijn dat justitie de zaak maar niet laat voorkomen. ,,Maar alleen al het feit dat de zaak op de rol van de politierechter is gezet, blijkt wel hoe justitie erover denkt.''

Volgens Van Stratum is ook nog lang niet aangetoond dat de sloop in strafrechterlijke zin illegaal was. De raadsman was voornemens de rechter te verzoeken hem tijd te gunnen een reeks nieuwe getuigen te horen. ,,Maar dat is nu niet meer nodig.'' Van Stratum noemt de beslissing de zaak in te trekken 'heel verstandig van justitie'. Hij wacht af of er een nieuwe dagvaarding komt.

Overigens heeft vrijwilliger G.R., die voor de verdediging in de strafzaak ook Van Stratum in de arm had genomen, inmiddels een andere advocaat gezocht. Volgens Van Stratum is dat uit zorgvuldigheid gebeurd, omdat bij een mogelijke behandeling van de zaak Merum en G.R. wel eens tegenstrijdige belangen zouden kunnen zijn.

De Limburger - donderdag 03 juli 2003

Geen sloop klooster Maharishi

DEN HAAG/VLODROP - De Raad van State in Den Haag heeft gisteren opnieuw een stokje gestoken voor de sloop van het monumentale Sankt Ludwigklooster op het terrein van de Maharishi-beweging in Vlodrop. Twee jaar geleden achtte de Raad de bezwaren ook al gegrond. Roerdalen had, volgens de Raad, het afwijzen van de bezwaren, tegen de al in september 1998 verleende sloopvergunning, beter moet onderbouwen. De Raad van State bevestigt hiermee het oordeel van de rechtbank in Roermond.

Geld kan volgens het rechtscollege niet het argument zijn, omdat de Maharishi al heeft laten weten na de sloop een nieuw, kostbaar gebouw te willen realiseren. Daar is meer geld mee gemoeid dan de 27 miljoen euro voor renovatie.

Het argument van de gemeente dat het klooster niet voldoet aan de vedische principes van de Maharishi, is volgens de Raad van State onvoldoende om niet van de Maharishi te eisen het klooster te behouden. Daar komt volgens de Raad nog bij dat de Maharishi het klooster jarenlang heeft gebruikt.

Tegenstanders van de sloop van het klooster, waaronder de Heemkundevereniging Roerstreek, het Burgercomite St. Ludwig in Vlodrop, de staatssecretaris van Cultuur en ook enkele Duitse culturele organisaties, reageerden verheugd op de uitspraak. De reactie van het gemeentebestuur van Roerdalen was daarentegen gelaten. Wethouder J.Geraedts sluit niet uit dat de hele juridische procedure weer opnieuw begint.

De Heemkundevereniging en het Burgercomite hadden niets anders verwacht dan het afketsen van de sloop. De gemeente droeg immers geen nieuwe argumenten aan voor de sloop. Beide verenigingen hopen niet dat de gemeente opnieuw dezelfde weg inslaat. ,,Een heilloze weg'', zegt secretaris H. Cox van het Burgercomite. ,,Het is verspilling van gemeenschapsgeld en verspilling van de inzet van bekwame ambtenaren. Onverantwoord. De gemeente heeft afgelopen jaren alleen maar gekeken naar de belangen van de eigenaar van het pand. Het wordt tijd dat de gemeente ook eens kijkt naar de culturele en de economische belangen. Een opgeknapt klooster zal heel veel bezoekers trekken.''

Wethouder Geraedts wil zich niet vastleggen op wat er gaat gebeuren. ,,We moeten de uitspraak van de Raad van State eerst goed bestuderen, al beseffen we heel goed dat we nu voor de tweede keer op de vingers zijn getikt'', zegt de wethouder. Volgens Geraedts speelt het standpunt van de Maharishi, die van het klooster af wil, een belangrijke rol bij het nemen van een besluit. Een andere bestemming voor het klooster is volgens Geraedts niet aan de orde, zolang de Maharishi-beweging eigenaar van het pand is.

De Maharishi-beweging was gisteren niet bereikbaar voor commentaar.